Жаңылыктар

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасы Тынчтык Шайназаров бүгүн, 9-октябрда Кыргыз Республикасынын тышкы иштер министринин орун басары Сейтек Жумакадыр уулу менен жолугушту.Жолугушууга ошондой эле КР БШК төрагасынын орун басары Лейла Лурова, КР ТИМинин Консулдук департаментинин кызматкерлери жана БШК аппаратынын кызматкерлери катышты.2027-жылдын 27-январына дайындалган Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдыктын алкагында чет өлкөлөрдө жүргөн Кыргыз Республикасынын жарандарынын шайлоо укуктарын камсыз кылуу маселелери талкууланды.Өзгөчө көңүл КР БШК менен КР ТИМинин чет өлкөлөрдөгү шайлоо участокторун түзүү жана аларды оптималдаштыруу, добуш берүүнү уюштуруу жана шайлоо участокторун техникалык жактан жабдуу, ошондой эле чет өлкөлөрдө жүргөн Кыргызстандын жарандарын алдыдагы шайлоого катышуу тартиби жөнүндө маалымдоо маселелери боюнча өз ара аракеттенүүсүнө бурулду.

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров «Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоону 2027-жылдын 27-январында эркин, таза жана ачык-айкын өткөрүүнү камсыз кылуу боюнча чаралар жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Жарлыгына кол койду (мындан ары – Жарлык).Жарлык шайлоо процессинин мыйзамдуулугун жана ачык-айкындыгын камсыз кылууга, жарандардын шайлоо укуктарын сактоого жана шайлоонун бардык катышуучулары үчүн тең шарттарды түзүүгө багытталган. Мамлекеттик жана муниципалдык органдардын шайлоо процессине мыйзамсыз кийлигишүүсүнө, ошондой эле административдик ресурстардын айрым шайлоо процессинин катышуучуларынын кызыкчылыгында пайдаланылышына жол бербөөгө өзгөчө көңүл бурулат.Тактап айтканда, билим берүү мекемелеринин мугалимдерин жана окуучуларын, жогорку окуу жайларынын окутуучуларын жана студенттерин, социалдык камсыздоо органдарынын кызматкерлерин, медициналык мекемелердин персоналын, калкка кызмат көрсөтүүчү башка мамлекеттик жана муниципалдык уюмдардын, мекемелердин жана ишканалардын кызматкерлерин кандайдыр бир талапкерди колдоп шайлоо алдындагы үгүт иштерине тартууга катуу тыюу салынат.Министрлер Кабинетине мыйзамсыз түрдө шайлоо алдындагы үгүт иштерине катышкан, ошондой эле кызматтык же башка кызмат абалынан пайдаланып кандайдыр бир талапкердин пайдасына иш жүргүзгөн аткаруу бийлигинин органдарынын, укук коргоо органдарынын, жергиликтүү мамлекеттик администрациялардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилерин жана кызмат адамдарын, ведомстволук караштуулуктагы уюмдардын, мекемелердин жана ишканалардын кызматкерлерин тартиптик жоопкерчиликке тартуу, ал эми зарыл болгон учурда ээлеген кызматынан токтоосуз бошотуу тапшырмасы коюлган.Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясына шайлоо мыйзамдарын бирдей колдонууну жана жарандарга түшүндүрүү иштерин камсыз кылуу боюнча кошумча чараларды көрүү сунушталат.Мындан тышкары, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык эл аралык байкоочулардын шайлоого катышуусун камсыз кылуу боюнча чаралар каралган. 

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Тынчтык Шайназаров бүгүн, 24-сентябрда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин пленардык жыйынында БШКнын 2025-жылдагы ишмердүүлүгү жөнүндө жылдык баяндамасын жасады.КР Жогорку Кеңеши баяндаманы бир добуштан колдоду. Төмөндө баяндаманын толук тексти: “Урматтуу Төрага!Урматтуу депутаттар!Үстүбүздөгү жылдын май айында Борбордук шайлоо комиссиясынын 2025-жылдагы ишмердүүлүгү жөнүндө жылдык баяндамасы Жогорку Кеңешке жөнөтүлгөн. Өткөн жыл өлкөнүн шайлоо системасы үчүн олуттуу өзгөрүүлөрдүн мезгили болду. Мыйзамдарга өзгөртүүлөр киргизилип, парламенттик шайлоону уюштуруу тартиби жаңыланды, ал эми жаңы шайлоо технологиялары өлкө боюнча кеңири колдонула баштады.Ошондуктан бүгүн баяндаманын мазмунун толук кайталабастан, жылдын негизги жыйынтыктарына токтолуп кетейин.2025-жылдын негизги окуясы 30-ноябрда өткөн Жогорку Кеңештин депутаттарын мөөнөтүнөн мурда шайлоо болду.Бул шайлоо принципиалдуу жаңы укуктук шарттарда өттү. “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” конституциялык Мыйзамга киргизилген өзгөртүүлөргө ылайык, аралаш шайлоо системасынан мажоритардык шайлоо системасына өтүү ишке ашырылды.30 көп мандаттуу шайлоо округу түзүлүп, алардын ар биринен үчтөн депутат шайланды.Ошол эле учурда бардык шайлоо иш-чараларынын мөөнөттөрү үчтөн бирине кыскартылып, иш жүзүндө шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө болгону эки ай берилди.Бул кыска мөөнөттө шайлоо процессин толугу менен кайра уюштуруу талап кылынды. Ченемдик базаны даярдоодон жана комиссияларды түзүүдөн тартып, шайлоо участокторун даярдоого жана техникалык жактан камсыздоого чейинки бардык иштер аткарылды.Шайлоого катышуу ниетин 589 жаран билдирди. Каттоонун жыйынтыгы боюнча жана кийин шайлоого катышуудан баш тарткандарды эске алуу менен, акыркы тизмеге 460 талапкер кирди. Алардын ичинен 187си же 41 пайызы – аялдар.Шайлоо процессинин уюштуруучуларын жана анын катышуучуларын окутуу боюнча да олуттуу иштер аткарылды. Округдук жана участкалык шайлоо комиссияларынын 26 миңден ашуун мүчөсү окутулду. Шайлоо кампаниясы башталгандан тартып талапкерлер, алардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жана саясий партиялардын өкүлдөрү үчүн шайлоо фонддорун түзүү жана шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү маселелери боюнча семинарлар өткөрүлдү. Аларга 400дөн ашуун адам катышты.Өлкө боюнча ички иштер органдарынын, прокуратуранын жана улуттук коопсуздук органдарынын кызматкерлери үчүн даттанууларды кароо жана шайлоо мыйзамдарын бузуу фактыларына ыкчам чара көрүү маселелери боюнча атайын окутуу уюштурулду. Окутуудан 650дөн ашуун кызматкер өттү.Муну менен катар добуш берүү үчүн шайлоо участокторун даярдоо иштери жүргүзүлдү. Жалпысынан 2619 шайлоо участогу түзүлдү: 2492си – республиканын аймагында, 100ү – чет өлкөлөрдө, 27си – аралыктан добуш берүү үчүн аэропорттордо, соода борборлорунда жана базарларда.Бул шайлоонун өзгөчөлүктөрүнүн бири - жаңы технологиялык чечимдердин кеңири колдонулушу болду.Өлкө боюнча реалдуу убакыт режиминде шайлоочуларды биометрикалык идентификациялоо ишке киргизилди.Идентификациядан өткөндөн кийин шайлоо бюллетени түздөн-түз участокто – ар бир шайлоочу үчүн өзүнчө басып чыгарылды. Ошентип, басып чыгарылган бюллетендердин саны идентификациядан өткөн жарандардын санына так дал келди. Бул мурдагыдай бюллетендерди миллиондогон нускада борборлоштуруп басып чыгаруу, аларды ташуу, сактоо жана пайдаланылбаган бюллетендерди андан ары жок кылуу практикасынан баш тартууга мүмкүндүк берди.Жаңы технологиялык мүмкүнчүлүктөр биринчи кезекте шайлоого катышууну жарандар үчүн ыңгайлуу жана жеткиликтүү кылуу үчүн колдонулду. Мындай чечимдердин бири аралыктан добуш берүү болду. Шайлоочулар өздөрү иш жүзүндө жүргөн жерден, башкача айтканда, өз шайлоо округунан тышкары добуш бере алышты.Аралыктан добуш берүүнү 190 миңден ашуун жаран – добуш бергендердин жалпы санынын 12 пайызы пайдаланды.Чет жактарда жүргөн жарандарыбыздын шайлоо укуктарын камсыздоого өзгөчө көңүл бурулду. Чет өлкөлөрдө шайлоо участокторунун саны дээрлик эки эсеге – 59дан 100гө чейин көбөйдү. Алар 34 мамлекетте түзүлдү. 2021-жылдагы парламенттик шайлоодо чет өлкөлөрдө 9 826 жаран добуш берген. 2025-жылы алардын саны 26 066га жетти.Ошентип, чет  өлкөдө добуш бергендердин саны эки жарым эседен ашык өстү. Ошондой эле биринчи жолу чет өлкөлөрдөгү шайлоо участокторунан добуш берүүнүн жыйынтыктары тууралуу маалыматтар түздөн-түз борбордук серверге автоматтык түрдө бериле баштады.Майыптыгы бар шайлоочулар үчүн добуш берүүнүн жеткиликтүүлүгүнө дагы көңүл бурулду. Бул үчүн шайлоо бюллетендерине 2,5 миң трафарет жана 3 миң маалыматтык брошюра даярдалды. Шайлоо участокторунун 92 пайызы пандустар менен жабдылды.Мындан тышкары, ден соолугунун абалына байланыштуу же мыйзамда каралган башка себептерден улам шайлоо участогуна келе албаган жарандар үчүн жайдан тышкары добуш берүү уюштурулду. Бул мүмкүнчүлүктү 9 миңден ашуун шайлоочу пайдаланды.Шайлоонун жүрүшүндө шайлоочуларды маалымдоо боюнча активдүү иштер жүргүзүлдү. Өлкө боюнча телекөрсөтүү, радио, жалпыга маалымдоо каражаттары, социалдык тармактар, тышкы жарнама жана коомдук транспорт аркылуу шайлоону өткөрүүнүн жаңы эрежелери, аралыктан добуш берүүнүн тартиби жана “бир шайлоочу – бир добуш” принциби түшүндүрүлдү.Шайлоочулардын тизмелери жана талапкерлер тууралуу маалыматтар Борбордук шайлоо комиссиясынын расмий сайтында, социалдык тармактарда жана “Тизме” менен “е-Талапкер” санариптик ресурстарында жайгаштырылып турду. Ачык-айкындуулук добуш берүү күнү да камсыздалды: шайлоочулардын катышуусу тууралуу маалыматтар саат сайын жарыяланып, шайлоо участокторунда видеого тартуу жана онлайн алып көрсөтүү жүргүзүлдү.Урматтуу депутаттар! Эми түздөн-түз добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө айта кетейин. Шайлоочулардын акыркы тизмесине 4 миллион 294 миң 243 жаран киргизилди. Добуш берүүгө 1 миллион 584 миң 446 шайлоочу катышты.Шайлоочулардын жалпы катышуусу 36,9 пайызды түздү.Мыйзамдуулукту камсыздоо шайлоо кампаниясынын бардык этаптарында артыкчылыктуу багыттардын бири болду. Бузууларга карата ыкчам чара көрүү максатында Борбордук шайлоо комиссиясы атайын координациялык топтордун алкагында укук коргоо органдары менен биргелешип иш алып барды.Шайлоонун жүрүшүндө Ыкчам аракеттенүүчү координациялык топко 274 бузуу жөнүндө маалымат келип түштү. 76 факт боюнча административдик жоопкерчилик чаралары колдонулду. Айып пулдардын жалпы суммасы 731 миң сомду түздү.Шайлоо кампаниясынын жүрүшүндө финансылык ачыктык толук камсыз кылынды. Мөөнөтүнөн мурда шайлоону өткөрүүгө 757 миллион сом, анын ичинде Тышкы иштер министрлигине чет жактарда жарандардын добуш берүүсүн уюштуруу үчүн 58 миллион сом каралган. Иш жүзүндө 647,7 миллион сом сарпталды. Ошентип, 109 миллион сомдон ашык каражат үнөмдөлдү.Талапкерлердин шайлоо төгүмдөрүнүн жалпы суммасы 147 миллион сомду түздү. Бул каражаттар республикалык бюджетке которулду. Талапкерлердин шайлоо фонддорунун атайын эсептерине 1 миллиард 805,6 миллион сом келип түштү. Шайлоо фонддорунун каражаттарынын түшүшү жана сарпталышы жөнүндө маалымат реалдуу убакыт режиминде “е-Талапкер” маалымат ресурсунда көрсөтүлдү.Мөөнөтүнөн мурда шайлоону даярдоо жана өткөрүү кеңири эл аралык байкоонун алдында өттү. 58 өлкөдөн келген 788 эл аралык байкоочу аккредитацияланды. Эл аралык байкоочулардын миссиялары шайлоонун даярдалышын жана өткөрүлүшүн жогору баалашты. Аралыктан добуш берүүнү колдонуу, добуш берүү процессине заманбап технологияларды киргизүү жана добуштарды саноо, ошондой эле бардык шайлоочулар үчүн бирдей шарттарды түзүү жана гендердик теңчиликти камсыздоо боюнча чаралар өзгөчө белгиленди.Урматтуу депутаттар!Шайлоону даярдоо жана өткөрүү менен катар жыл ичинде жаштардын шайлоо боюнча сабаттуулугун жана жарандык активдүүлүгүн жогорулатуу боюнча иш улантылды. “Жаш жарандын мектеби” программасынын алкагында жаш шайлоочулар шайлоо процесси жана өздөрүнүн шайлоо укуктары жөнүндө практикалык билимдерди алышты. Эл аралык кызматташтык да улантылды. Июнь айында Чолпон-Ата шаарында 12 өлкөнүн шайлоо органдарынын жана 9 эл аралык уюмдун өкүлдөрүнүн башын кошкон Эл аралык Ысык-Көл электоралдык форуму өттү.2025-жылдагы шайлоо кампаниясынын жүрүшүндө топтолгон тажрыйба мындан аркы иштердин негизин түздү.2026-жылы аралыктан добуш берүү жана шайлоочуларды биометрикалык идентификациялоо механизмдерин өркүндөтүү боюнча иш улантылды. Мүмкүн болгон мыйзам бузууларды ыкчам көзөмөлдөө жана каттоо максатында шайлоо участокторунда онлайн-трансляция тутуму жаңыланууда. Шайлоо жол-жоболорун автоматташтыруу да ырааттуу жүргүзүлүүдө. Талапкерлерди колдогон шайлоочулардын кол тамгаларын чогултуу, эсепке алуу жана сактоо үчүн маалыматтык тутум иштелип чыгууда. Ошондой эле ведомстволор аралык электрондук маалымат алмашуу аркылуу талапкерлердин документтерин текшерүүнү автоматташтыруу иштери жүрүп жатат.Шайлоо процессинин жеткиликтүүлүгүн камсыздоо максатында майыптыгы бар шайлоочулардын муктаждыктары боюнча электрондук картаны киргизүү иштери жүрүп жатат. Топтолгон практикалык тажрыйба шайлоо мыйзамдарын жана аларды колдонуу практикасын өркүндөтүүдө да эске алынат.Урматтуу депутаттар!2025-жыл өлкөбүздүн шайлоо системасын өнүктүрүүнүн маанилүү этабы болду. Өткөрүлгөн шайлоо жаңы шайлоо технологияларын натыйжалуу колдонууга болорун көрсөтүп, жарандардын добуш берүүгө катышуусуна кеңири шарт түздү.Биздин негизги милдетибиз – ар бир жарандын шайлоого жана шайланууга болгон конституциялык укуктарын тоскоолдуксуз ишке ашыруусу үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылуу. Бул милдет өзгөрүүсүз бойдон калат. Көңүл бурганыңыздарга рахмат!” 

«Түндүк» мобилдик тиркемесинде Кыргыз Республикасынын жарандары үчүн шайлоо кызматтарынын жеткиликтүүлүгүн жогорулатууга багытталган жаңы санариптик кызмат - «Шайлоочунун кабинети» ишке киргизилди. Кызмат шайлоочуларга онлайн форматта өзүнүн шайлоо участогу тууралуу маалымат алууга, буга чейин берилген арыздарды көрүүгө, ошондой эле шайлоо участоктору боюнча каттоосу кайда которулганы менен таанышууга мүмкүнчүлүк берет. Буга чейин «Шайлоочунун кабинети» өзүнчө веб-сайт түрүндө жеткиликтүү болсо, жарандардын ыңгайлуулугу үчүн анын функционалы «Түндүк» мобилдик тиркемесине көчүрүлдү. Бул шайлоочуларга керектүү маалыматтарды бирдиктүү мамлекеттик санариптик канал аркылуу тез жана ыңгайлуу алууга шарт түзөт. Бул кызматтын ишке киргизилиши шайлоо процессин санариптештирүү, мамлекеттик кызматтардын ачыктыгын жана жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу, ошондой эле жарандардын шайлоого байланыштуу маалыматтарды алуусу үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү боюнча жүргүзүлүп жаткан иштердин бир бөлүгү болуп саналат. Жаңы мобилдик кызмат «Түндүк» тиркемесинин колдонуучулары үчүн каттоодон өткөндөн кийин жеткиликтүү.

Өткөрүлүүчү жери:  Бишкек ш., Пушкин көчөсү, 503-кабат, жыйындар залы          Өткөрүү убактысы:  Саат 13:30                                                                                                                1. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер Масалиев Исхак Абсаматовичтин ыйгарым укуктуу өкүлүн каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө                                             Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы   

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 6-ноябрдагы жыйынында Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер Кыдыров Акай Имаралиевичтин ыйгарым укуктуу өкүлүн каттоо жөнүндө токтом кабыл алды. Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер А. Кыдыровдун шайлоого катышуу менен байланышкан маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү болуп Муйдунов Төрөмырза Эргашевич катталды.Талапкердин ыйгарым укуктуу өкүлүнө белгиленген үлгүдөгү каттоо күбөлүгү берилет. 

Бүгүн, 6-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы өз жыйынында Жайыл, Ысык-Ата, Ош, Араван, Тоң, Баткен шаардык жана Кадамжай аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерлерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитти.• Жайыл районунун Суусамыр айылдык кеңешинин депутаты Уметалиев Султан Замировичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулду;• Ысык-Ата районунун Узун-Кыр айылдык кеңешинин депутаты Молдобаев Бактыбек Садыровичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулду;• Ош шаардык кеңешинин депутаты Калыкбердиев Дамир Макамбаевичтин (“Мурас” депутаттык фракциясынан) ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Таалайбек уулу Айбекке (“Мурас” саясий партиясынан) өткөрүлүп берилди;• Араван районунун Дөбө-Коргон айылдык кеңешинин депутаты Касимова Жаннатхан Турсиновнанын ыйгарым укуктары каза болгондугуна байланыштуу мөөнөтүнөн мурда токтотулду;• Тоң районунун Күн-Чыгыш айылдык кеңешинин депутаты Омуров Рустам Кумаргазыевичтин ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Абдылдаева Сайрагул Ибраевнага өткөрүлүп берилди;• Баткен шаардык кеңешинин депутаты Максутова Гүлмайрам Абдималиковнанын (“Ала-Тоо Кыргыз Жери” депутаттык фракциясынан) ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Абдырахманова Гульмира Гапаровнага (“Ала-Тоо Кыргыз Жери” саясий партиясынан) өткөрүлүп берилди;• Кадамжай районунун Исхак-Полотхан айылдык кеңешинин депутаты Полотова Канаатхан Имамовнанын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Кадирова Айтбуву Маккамовнага өткөрүлүп берилди. 

Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоодо шайлоочулар үчүн ыңгайлуу шарттарды түзүү жана участкалык шайлоо комиссияларынын натыйжалуу иш алып баруусуна шарт түзүү максатында, участкалык шайлоо комиссияларынын жайгашкан жерлеринин даректерин өзгөртүү боюнча токтомдор кабыл алынды.Бүгүн, 6-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 3-июлундагы № 33 “Кыргыз Республикасынын Баткен, Ош, Жалал-Абад, Талас, Чүй, Нарын жана Ысык-Көл облустарынын, ошондой эле 2025-жылдын 11-июлундагы № 35 “Кыргыз Республикасынын Ош шаарынын, Баткен, Жалал-Абад, Ош жана Ысык-Көл облустарынын айрым жергиликтүү кеңештеринин аймактарындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомдору тиркемелерге ылайык өзгөртүлдү.Мындан сырткары Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 1-августундагы № 54 “Кыргыз Республикасынын Бишкек шаарынын аймагындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна тиркемеге ылайык өзгөртүүлөр киргизилди.

Өткөрүлүүчү жери:  Бишкек ш., Пушкин көчөсү, 503-кабат, жыйындар залы          Өткөрүү убактысы:  Саат 11:00                                                                                  1. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 3-июлундагы № 33 “Кыргыз Республикасынын Баткен, Ош, Жалал-Абад, Талас, Чүй, Нарын жана Ысык-Көл облустарынын айрым жергиликтүү кеңештеринин аймактарындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү  тууралуу” токтом долбоору жөнүндө                                                                Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы         2. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 11-июлундагы № 35 “Кыргыз Республикасынын Ош шаарынын, Баткен, Жалал-Абад, Ош жана Ысык-Көл облустарынын айрым жергиликтүү кеңештеринин аймактарындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү  тууралуу‎” токтом долбоору жөнүндө                                                                  Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы        3. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 1-августундагы № 54 “Кыргыз Республикасынын Бишкек шаарынын аймагындагы шайлоо участкаларынын схемаларын жана чек араларын бекитүү жөнүндө” токтомуна өзгөртүүлөрдү киргизүү тууралуу” токтом долбоору жөнүндө                                                                Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы  4. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Жайыл, Ысык-Ата, Ош, Араван, Тоң, Баткен шаардык жана Кадамжай аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин айрым депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жана бош калган мандаттарды шайланган депутаттардан кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитүү тууралуу” токтом долбоору жөнүндө                                              Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы                                   5. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер Кыдыров Акай Имаралиевичтин ыйгарым укуктуу өкүлүн каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө                                             Баяндамачы: Жупуева А. С. - шайлоо процессин уюштуруу башкармалыгынын башчысы  

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Русланбек Жакышов жана БШК мүчөсү Тимур Оторбаев 2026-жылдын 3-5-ноябрында Жалал-Абад облусунун Тогуз-Торо районунда, Нарын облусунун Жумгал, Кочкор, Нарын, Ат-Башы, Ак-Талаа райондорунда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, укук коргоо органдарынын өкүлдөрү жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү менен жумушчу жолугушууларды өткөрүштү.Жыйындардын жүрүшүндө 2027-жылдын 27-январына дайындалган Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүү, шайлоочулардын укуктарын ишке ашыруусу үчүн зарыл шарттарды түзүү, шайлоо процессинде мыйзамдуулукту камсыз кылуу жана жарандардын шайлоо укуктарын сактоо маселелери талкууланды.Русланбек Жакышов шайлоо мыйзамдарына киргизилген өзгөртүүлөр, жаңыланган шайлоо технологиялары, аралыктан добуш берүү, автоматташтырылган маалыматтык тутумдар жана талапкерлерди колдоо тартиби тууралуу маалымат берди. Ошондой эле шайлоону уюштурууда мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын милдеттерине токтолду.Ал жергиликтүү бийлик өкүлдөрүн шайлоонун ачык-айкын жана мыйзамдуу өтүшүнө зарыл шарттарды түзүүгө көмөктөшүүгө, ошол эле учурда шайлоо процессине кийлигишпөөгө чакырды. Мындан тышкары, укук коргоо органдарынын өкүлдөрүнө мыйзам бузуулардын, кысым көрсөтүү жана мыйзамсыз кийлигишүү аракеттерин алдын алуу, шайлоонун бардык катышуучулары үчүн коопсуз шарттарды камсыз кылуу зарылдыгын белгиледи.Жыйындарга облус жана шаар бийлигинин өкүлдөрү, акимдер, райондук мекеме-уюмдардын жетекчилери, айыл өкмөт башчылары, жергиликтүү кеңештердин төрагалары жана депутаттары, айыл башчылары, билим берүү мекемелеринин жетекчилери катышты.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясында ЕККУнун Демократиялык институттар жана адам укуктары боюнча бюросунун (ДИАУБ) шайлоо маселелери боюнча кеңешчилери Ранко Вукчевич жана Каха Инаишвили менен жолугушуу болуп өттү.КР БШКнын өкүлдөрү ДИАУБ өкүлдөрүнө алдыдагы шайлоого карата уюштуруу жана техникалык даярдыктын жүрүшү, анын ичинде шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жана жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу боюнча көрүлүп жаткан чаралар, иштин негизги багыттары жана ачык-айкын, демократиялык шайлоо процессин камсыз кылууга багытталган иш-чаралар тууралуу кеңири маалымат беришти.Өзгөчө көңүл шайлоого техникалык даярдык көрүү маселелерине, анын ичинде шайлоо жабдууларын жана шайлоочуларды идентификациялоо системасын алдыдагы тестирлөөгө, ошондой эле аймактык жана участкалык шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүн окутууга бурулду.Ошондой эле ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген жарандар үчүн шайлоо участокторунун жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу, анын ичинде пандустар менен жабдуу, ошондой эле жаштардын шайлоого катышуу активдүүлүгүн жогорулатуу маселелери каралды.Борбордук шайлоо комиссиясынын өкүлдөрү жарандардын эркин билдирүүсүн камсыз кылуу, ачык-айкын жана демократиялык шайлоолорду өткөрүү КР БШКнын ишмердүүлүгүнүн негизги артыкчылыктары болуп саналарын белгилешти.Маалымат үчүн:Жолугушуу ЕККУнун ДИАУБ жол-жоболоруна ылайык өткөрүлдү. Анын максаты - алдыдагы шайлоого карата эл аралык байкоочулар миссиясын жөнөтүүнүн максатка ылайыктуулугун жана мүмкүнчүлүгүн аныктоо.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 4-ноябрда 2027-жылдагы президенттик шайлоого даярдыктын алкагында шайлоо системасынын иштешин жана аралыктан добуш берүү мүмкүнчүлүгүн кезектеги тестирлөөдөн өткөрдү.Тестирлөө Чүй облусунун Аламүдүн районуна караштуу Кой-Таш айылында жайгашкан аскер бөлүгүндө өткөрүлдү. Ага аскер бөлүгүнүн офицерлери жана жоокерлеринен 215 адам катышты.Саат 10:00дөн 15:00гө чейин адистер шайлоо системасынын модулунун, байланыш каналдарынын жана шайлоо жабдууларынын туруктуу иштешин, ошондой эле шайлоочуларды онлайн идентификациялоо механизмин текшеришти. Өзгөчө көңүл шайлоочунун туруктуу катталган жерине карабастан добуш берүү мүмкүнчүлүгүнө бурулду. Бул үчүн шайлоочунун инсандыгын онлайн форматта ырастоо каралган.Өткөрүлгөн тестирлөө 2026-жылдын 18-ноябрында өтө турган шайлоо системасын жалпы республикалык деңгээлде текшерүүгө даярдык көрүү этабындагы иштердин бир бөлүгү болуп саналат.Эске салсак, Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо 2027-жылдын 27-январына дайындалган.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Русланбек Жакышов жана БШК мүчөсү Тимур Оторбаевдин жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, укук коргоо органдарынын өкүлдөрү жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү менен жумушчу жолугушуулары уланууда.Жолугушуулардын жүрүшүндө 2027-жылдын 27-январына белгиленген Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүү, шайлоо процессин мыйзам талаптарына ылайык уюштуруу жана тиешелүү мамлекеттик жана муниципалдык органдардын өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылуу маселелери талкууланууда.Белгилей кетсек, жумушчу жолугушуулар 2026-жылдын 3-ноябрынан 5-ноябрына чейин Жалал-Абад жана Нарын облустарынын бир катар райондорунда  өтөт.

Бүгүн, 3-ноябрда Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын жаштарынын шайлоого катышуусу, шайлоочулардын активдүүлүгүнүн төмөн болушунун себептери жана аны жогорулатуу жолдорун  талкууланган тегерек стол болуп өттү.Өлкөдөгү шайлоочулардын 42 пайыздан ашыгын, башкача айтканда, 1 млн 735 миңге жакын адамды 18 жаштан 35 жашка чейинки жаштар түзөт. Бирок шайлоочулардын жалпы санындагы үлүшү чоң болгонуна карабастан, жаштардын шайлоого катышуусу төмөн бойдон калууда.Бул тууралуу Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Лейла Лурова өз сөзүндө белгиледи. Анын айтымында, 2025-жылдын 30-ноябрында мөөнөтүнөн мурда өткөн  парламенттик шайлоодо жалпы шайлоочулардын катышуусу болжол менен 36,9 пайызды түзүп, дээрлик 1,8 млн жаш шайлоочунун ичинен 486 миңге жакыны гана добуш берген.«Биздин милдет - шайлоого катышуунун пайызын жөн гана жасалма түрдө жогорулатуу эмес, аң-сезимдүү, ыктыярдуу жана маалыматка негизделген катышуу үчүн шарттарды түзүү», - деп белгиледи Л. Лурова.Тегерек столдун жүрүшүндө жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин изилдөөгө багытталган комплекстүү социологиялык изилдөөнүн жыйынтыктары тааныштырылды. Ошондой эле эл аралык тажрыйба, жаштардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон негизги факторлор жана аларга маалымат жеткирүүнүн натыйжалуу жолдору каралды.Жаштардын ар кандай курактык топторунун - 18–21, 22–27 жана 28–35 жаштагылардын шайлоого кызыгуусун жогорулатуу боюнча сунуштарга өзгөчө көңүл бурулду. Катышуучулар кыска мөөнөттүү маалыматтык кампанияларды жана жарандык, электоралдык билим берүүнү өнүктүрүүгө багытталган узак мөөнөттүү чараларды да талкуулашты.Талкуунун жыйынтыгында мындан аркы иштин негизги багыттары, жооптуу аткаруучулар жана натыйжаларды баалоо көрсөткүчтөрү аныкталды. Учурда тегерек столдун жыйынтыктоочу резолюциясын даярдоо иштери башталды.Түшкөн сунуштар Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан жалпыланып, жаштардын электоралдык активдүүлүгүн жогорулатуу боюнча жол картасын иштеп чыгууда эске алынат.Тегерек стол КР БШКнын алдындагы Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан уюштурулду. Изилдөөнүн аткаруучусу - «Өнүгүүнү баалоо институту» коомдук уюму.Иш-чаранын негизги максаты - жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин аныктоо жана жаштардын шайлоо процессине аң-сезимдүү, активдүү катышуусу үчүн шарттарды түзүүгө багытталган практикалык чараларды иштеп чыгуу.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 3-ноябрда Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде жайгашкан №1002 участкалык шайлоо комиссиясында жана Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде жайгашкан №1204 участкалык шайлоо комиссиясында тестирлөө өткөрдү.Тестирлөө саат 10:00дөн 15:00гө чейин жүргүзүлдү.Иш-чаранын негизги максаты - алдыдагы президенттик шайлоого карата шайлоо модулунун иштешин, системанын туруктуулугун жана шайлоочуларды онлайн идентификациялоо механизмин текшерүү болду.Аралыктан добуш берүү системасы онлайн-идентификацияга негизделет. Анын колдонулушу шайлоочуга туруктуу катталган жеринен тышкары, өзү каалаган шайлоо участогунан добуш берүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга багытталган. Тестирлөөнүн жүрүшүндө  ушул системанын иштөө механизми да текшерилди.Бул иш-чара жалпы республикалык тестирлөөгө даярдык көрүүнүн алгачкы этаптарынын бири болуп саналат.Жалпы республикалык тестирлөөнү 2026-жылдын 18-ноябрында өткөрүү пландаштырылууда.Эскерте кетсек, Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо 2027-жылдын 27-январына дайындалган.

2026-жылдын 20-октябрынанан 29-октябрга чейин Бишкек, Нарын, Талас, Каракол шаарларында жана Чүй облусунда жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча тренингдер жана координациялык жолугушуулар өттү. Аларды Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу боюнча жумушчу тобу уюштурду.Тренингдердин максаты - адистердин билимин жана тажрыйбасын жогорулатуу, ошондой эле жарандардын ар кандай категорияларынын шайлоо процессине толук кандуу жана жеткиликтүү катышуусуна шарт түзүү. 2027-жылдын январь айында өтө турган Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүүгө да өзгөчө көңүл бурулду.Тренингдердин жүрүшүндө мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын өз ара кызматташуусу, санариптик кызматтардын мүмкүнчүлүктөрү жана «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочулардын муктаждыктарынын картасы» автоматташтырылган системасынын иштеши талкууланды.Ошондой эле аскер кызматкерлеринин, камак жайлардагы адамдардын жана социалдык мекемелердин камкордугундагы жарандардын добуш берүүсүн уюштуруунун өзгөчөлүктөрү каралды. Шайлоочуларга маалымат берүү, шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү, шайлоо участкасынан тышкары добуш берүүнү уюштуруу жана добуш берүүнүн жашыруундугун сактоо маселелерине көңүл бурулду. Айрым категориядагы жарандар үчүн маалыматтын жеткиликтүү болушу да өзүнчө талкууланды.Мындан тышкары, шайлоо укуктарын коргоонун укуктук кепилдиктерин жана практикалык механизмдерин күчөтүү маселеси каралды. Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын, аскер кызматкерлеринин, ошондой эле жарым-жартылай жабык жана жабык мекемелердеги адамдардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон жагдайларды жоюу жолдору талкууланды.Жолугушуулардын жыйынтыгында адистер мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын натыйжалуу кызматташуусу, шайлоонун бардык жарандар үчүн жеткиликтүү болушуна тоскоолдук жараткан көйгөйлөр тууралуу билимдерин тереңдетишти. Алган билимдери жана материалдары аларга президенттик шайлоонун алдында кесиптештери үчүн маалыматтык жана окутуу иш-чараларын өз алдынча өткөрүүгө жардам берет.Ошондой эле адистер байкоочулардын ролу жана ишмердүүлүгү тууралуу маалымат алышты.Бардык аймактарда тренингдерди жана координациялык жолугушууларды өткөрүүгө КР БШКнын атайын өкүлдөрү активдүү көмөк көрсөтүштү.Тренингдерге жана координациялык жолугушууларга жалпысынан 260тан ашык адис катышты. Алардын арасында шайлоо комиссияларынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, социалдык жана стационардык мекемелердин, саламаттык сактоо уюмдарынын, Ички иштер министрлигинин, Мамлекеттик чек ара кызматынын, Коргоо министрлигинин жана Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын өкүлдөрү болду.