Жаңылыктар

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча Борбордук комиссиясы 2025-жылдын 31-январындагы жыйынында, Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин кээ бир депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен катталган талапкерлерди чыгаруу жана бош калган мандаттарды жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө Сокулук, Базар-Коргон, Манас, Жумгал жана Түп аймактык шайлоо комиссияларынын чечимдерин бекитти. Төмөндөгү депутаттардын ыйгарым укуктары токтотулуп, мандаттары тизмедеги кийинки талапкерлерге өткөрүлүп берилди: Шопоков шаардык кеңешинин «Ынтымак» депутаттык фракциясынан Акылбек уулу Чынгыздын  ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Эмил уулу Абайга берилди. Сокулук районунун, Манас айылдык кеңешинен Зыкиров Илияс Кенешбековичтин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Ахметахунов Зарлык Мусаевичке берилди. Базар-Коргон шаардык кеңешинин «Жаңы Кыргызстан» депутаттык фракциясынан Жуманазаров Элдияр Жамшитовичтин  ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Абылов Бектур Сатарбековичке берилди. Базар-Коргон районунун, Арстанбап-Ата айылдык кеңешинен Тагаева Жыпар Маматкаримовнанын ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Чойтоева Үмүт Кашиевнага берилди. Манас районунун, Үч-Коргон айылдык кеңешинен Карабаева Бактыкан Канатбековнанын ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Зарыкбаев Аманкелди Зарыкбаевичке берилди. Түп районунун, Ысык-Көл айылдык кеңешинен Деркимбаев Тилек Урусовичтин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Борончиева Сонун Эрмековнага берилди. Жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына катталган талапкерлердин  тизмесинен чыгарылган талапкерлер: Сокулук районунун, Манас айылдык кеңешинен Абдыкааров Алимардан Акылидинович тизмеден өзүнүн арызынын негизинде чыгарылды. Жумгал районунун, Байзак айылдык кеңешинен Турусбекова Тамчыгүл Кашкарбековна тизмеден  өзүнүн арызынын негизинде чыгарылды.

Өткөрүү датасы: 31-январь 2025-ж. Убактысы: 17.00 Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы   1. «Ата-Журт Кыргызстан» cаясий партиясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттыгына катталган талапкерлердин тизмесинен Молдалиева Шарийпа Токтоматовнаны чыгаруу жөнүндө. (баяндамачы – Айтикеев Т.О. шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалагынын башчысы). 2. Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин кээ бир депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен катталган талапкерлерди чыгаруу жана бош калган мандаттарды жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө Сокулук, Базар-Коргон, Манас, Жумгал жана Түп аймактык шайлоо комиссияларынын чечимдерин бекитүү тууралуу. (баяндамачы – Айтикеев Т.О. шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалагынын башчысы).

2025-жылдын 24-январында Минск шаарында БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова Беларусь Республикасынын БШКсынын төрагалыгы астында КМШга мүчө-мамлекеттердин шайлоо органдарынын башчыларынын консультативдик кеңешинин төртүнчү жыйынына катышты. Жыйынга Беларусь Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы И.Карпенко, Казакстан Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Н.Абдиров, Россия Федерациясынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Е. Памфилова, Өзбекстан Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы З. Низамходжаев катышты. Ошондой эле Консультативдик кеңештин жыйынына КМШнын Башкы катчысы С.Лебедев жана КМШ ПААнын Башкы катчысы - Катчылыгынын жетекчиси Д.Кобицкий, КМШ ПАА Кеңешинин Катчылыгынын жетекчисинин орун басары, МИМРДнын директору И. Мушкет катышты. Жыйында Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы «Кыргыз Республикасында шайлоонун жаңы циклинин башталышы. Административдик-аймактык реформанын алкагында жергиликтүү кеңештерге шайлоо жөнүндө” баяндама менен чыгып сүйлѳдү. Төрага өз сөзүндө жергиликтүү кеңештерге шайлоонун өзгөчөлүктөрү, анын ичинде шайлоонун инклюзивдүүлүгүн, шайлоо процессинин ишенимдүүлүгүн жана ачыктыгын жогорулатууга багытталган адаптациялык чараларды кабыл алуу менен жүргүзүлүп жаткан административдик-аймактык реформанын аспектилери тууралуу маалымат берди. Жергиликтүү кеңештерге шайлоолордо колдонулган инновациялар, атап айтканда, мыйзамдык өзгөртүүлөр, аралыктан добуш берүү жабдууларын колдонуу жана шайлоо жабдууларын модернизациялоо 2024-жылдын 17-ноябрында жергиликтүү кеңештерге шайлоонун жогорку деңгээлде ачык жана айкын болушуна кѳмѳктѳшүп, шайлоочулардын шайлоо процессине кеңири катышуусун жана жарандардын шайлоонун жыйынтыгына болгон ишенимин жогорулатууну камсыз кыла алды. Шайлоо боюнча талкуунун алкагында Консультативдик кеңештин мүчөлөрү Казакстанда 2024-жылдагы шайлоо окуялары боюнча баяндаманы; тренддер жана жыйынтыктар; 2024-жылдын 27-октябрында Өзбекстандын мамлекеттик бийлигинин өкүлчүлүктүү органдарына болгон шайлоонун айрым өзгөчөлүктөрү жөнүндө баяндамадалрды угушту. Е.Памфилова КМШга мүчө-мамлекеттердин шайлоо органдарынын жетекчилеринин Консультативдик кеңешке мүчө-өлкөлөрдүн ортосундагы аймактык кызматташуусунун келечеги жөнүндө сунуш киргизди. Ошондой эле КМШ ПАА тарабынан шайлоолорго жана референдумдарга эл аралык мониторингдин отуз жылдыгы, тажрыйба жана перспективалар боюнча И.Мушкеттин баяндамасы угулду. Консультативдик кеңештин жыйынында курамына КМШ ѳлкѳлѳрүнүн жаштарынын ѳкүлдѳрү кирген шайлоо чөйрөсүндөгү жаштар саясаты боюнча жумушчу топ түзүү жѳнүндѳ чечим кабыл алынды жана жогоруда аталган топтун алкагында Кыргызстанда жаштардын иш-чараларын ѳткѳрүү жѳнүндѳ алдын ала маалымдалды. Маалымат иретинде: КМШга мүчө мамлекеттердин шайлоо органдарынын жетекчилеринин Консультативдик кеңешин (Консультативдик кеңеш) түзүү жөнүндө макулдашууга 2022-жылдын 14-октябрында Астанада КМШ мамлекет башчыларынын Кеңешинин жыйынында кол коюлган. Консультативдик кеңештин курамына Армения Республикасынын, Беларусь Республикасынын, Казакстан Республикасынын, Кыргыз Республикасынын, Россия Федерациясынын, Тажикстан Республикасынын жана Өзбекстан Республикасынын борбордук шайлоо органдарынын жетекчилери кирет. 2024-жылдын 6-майынан баштап Казакстан Республикасы КМШга мүчө мамлекеттердин шайлоо органдарынын жетекчилеринин Консультативдик кеңешин түзүү жөнүндө макулдашууга кошулган. Алгачкы эки жыйын Ташкентте (экинчи жыйын онлайн форматта) Өзбекстан Республикасынын төрагалыгы алдында, үчүнчү жыйын Минск шаарында болуп, төрагалык Өзбекстан Республикасынан Беларусь Республикасына өткөрүлүп берилди.  

2025-жылдын 26-январында БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова - делегациянын башчысы, БШКнын мүчөлөрү А.Бекматов, М.Абдалиев жана БШК аппаратынын кызматкери КМШнын жана ШКУнун байкоочулар миссияларынын курамында Беларусь Республикасынын Президентин шайлоого мониторинг жүргүзүүгө катышып жатат. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттары У.З. Ормонов, А.Т. Эрбаев, Э.Р.Сатыбалдиев; ЖККУ ПАдан - Б.У.Сыдыков, Б.В.Шабазов, А.Т.Кылычбаев КМШ ПААнын миссиясынын курамына киришкен. Шайлоонун алдында байкоочулар Маалымат борборунун ачылыш аземине жана "2025-жылы Беларусь Республикасынын Президентин шайлоону даярдоо жөнүндө" Беларусь Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы И.Карпенконун пресс-конференциясына катышты. Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын делегациясы Беларусь Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы И.Карпенко менен жолугушту. Жолугушууда шайлоого даярдык көрүүнүн жана өткөрүүнүн жүрүшү, шайлоо комиссияларынын иши, эл аралык жана жергиликтүү байкоочулардын катышуусу боюнча маселелер талкууланды. Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Беларусь Республикасынын Президентин шайлоодо шайлоочулар сыяктуу эле талапкерлердин да жарандык шайлоо укуктарын толук кандуу жүзѳгѳ ашыруу үчүн шарттарды түзүү боюнча даярдык иш-чараларынын комплекси системалуу түрдө ишке ашырылганын белгиледи. Добуш берүүнүн жүрүшүндө мыйзам талаптарын сактоо жана жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу үчүн зарыл шарттарды түзүүнүн алкагында байкоочулар бир катар шайлоо участкаларында болушту. Делегациянын мүчөлөрү шайлоочулар, шайлоо өкүлдөрү жана жергиликтүү байкоочулар менен сүйлөшүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болушту. Шайлоочулардын тизмесине 6,9 миллиондон ашык адам киргизилген. Мөөнөтүнөн мурда добуш берүүгө, 21-25-январдын аралыгында шайлоочулардын 41,81% катышты. 5325 участок түзүлгѳн, анын 207 участогу ооруканаларда, санаторийлерде, эс алуу үйлөрүндө жана башка убактылуу жашоочу жайларда уюштурулган. Шайлоого мониторинг жүргүзүү үчүн 486 эл аралык байкоочу аккредитациядан өткөн. Маалымат иретинде: 2024-жылдын 23-октябрында Беларусь Республикасынын Улуттук Жыйынынын Өкүлдөр палатасы Беларусь Республикасынын Президентин шайлоону 2025-жылдын 26-январына дайындаган. Беларусь Республикасынын Конституциясына ылайык, Республиканын Президенти беш жылдык мөөнөткө шайланат. Эгерде добуш берүүгө катышкан жарандардын жарымынан көбү ал үчүн добуш беришсе, президент шайланды деп эсептелет. Беларусь Республикасынын Президентинин кызмат ордуна беш талапкер ат салышууда: 1. Александр Лукашенко – азыркы мамлекет башчысы; 2. Олег Гайдукевич – Беларуссиянын Либералдык-демократиялык партиясынын лидери; 3. Александр Хижняк — республикалык Эмгек жана адилеттүүлүк партиясынын лидери; 4. Сергей Сыранков — Белоруссия Компартиясынын Борбордук Комитетинин биринчи секретары; 5. Анна Канопацкая - мурдагы шайлоолордогу экс-талапкер, ишкер, партияда жок.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча Борбордук комиссиясы 2025-жылдын 23-январындагы жыйынында Панфилов, Айтматов, Сузак жана Өзгөн райондорунун аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештеринин кээ бир депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жана бош калган мандаттарды кийинки талапкерлерге ыйгаруу боюнча чечимдерин бекитти. Төмөндөгү депутаттардын ыйгарым укуктары токтотулуп, мандаттары тизмедеги кийинки талапкерлерге өткөрүлүп берилди: Панфилов районунун, Кайыңды шаардык кеңешинен «Бирге-Вместе» депутаттык фракциясынан Молдалиев Бакытбек Джусуповичтин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Зайнидинов Муканбет Жожобаевичке берилди. Айтматов районунун, Кара-Буура айылдык кеңешинен Керимкулов Эсенбек Мирлановичтин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Асылбеков Копболсун Кушубаковичке берилди. Сузак районунун, Сузак айылдык кеңешинен Хакимов Жахонгир Абдумуталиповичтин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Арипов Аслиддин Алимбаевичке берилди. Өзгөн районунун, Төрт-Көл айылдык кеңешинен Марат уулу Ибрагимдин ыйгарым укуктары токтотулуп, анын мандаты - Мамытов Шекербек Өмүрзаковичке берилди.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын бош калган мандатын өткөрүп берүү жөнүндө чечим кабыл алды. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2025-жылдын 23-январдагы жыйынында «Ата-Журт Кыргызстан» саясий партиясынан талапкерлердин тизмеси боюнча Тулендыбаев Пархат Розымович Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты болуп катталды, ага белгиленген үлгүдөгү күбөлүк жана төш белги берилди.  

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2025-жылдын 23-январындагы №13 Жарлыгынын негизинде “Ата-Журт Кыргызстан” парламенттик фракциясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Токторбаев Жеңишбек Шермаматович Кыргыз Республикасынын Ош шаарынын мэри болуп дайындалганына байланыштуу, анын депутаттык ыйгарым укуктары мөөнөтүнөн мурда токтотулду. КР БШК Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 79-беренесинин 2-бөлүгүнүн 4-пунктуна, “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 65-беренесинин 4-бөлүгүнүн 6-пунктуна, “Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын статусу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 3-беренесинин 1-бөлүгүнүн 3-пунктуна, 2-бөлүгүнө ылайык “Ата-Журт Кыргызстан” парламенттик фракциясынан Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.Ш.Токторбаевдин ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жөнүндө токтом кылды.  

Өткөрүү датасы: 23январь 2025-ж. Убактысы: 14:30 Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы   1. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ж.Ш. Токторбаевдин ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жөнүндө (баяндамачы – Айтикеев Т.О., Шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) 2. Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин кээ бир депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жана бош калган мандаттарды жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө Панфилов, Айтматов, Сузак жана Өзгөн аймактык шайлоо комиссияларынын чечимдерин бекитүү тууралуу (баяндамачы – Айтикеев Т.О., Шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы) ​​3. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын бош калган мандатын өткөрүп берүү жөнүндө (баяндамачы – Айтикеев Т.О., Шайлоо процесстерин уюштуруу башкармалыгынын башчысы)  

КР БШКда Борбордук шайлоо комиссиясынын тѳрагасы Н.Шайлдабекова менен борбордогу ЖОЖдордун студенттеринин жолугушуусу болуп, анда “Кыргызстандын жаштарын ТѲМ боюнча билим берүү” программасынын алкагында “Туруктуу өнүгүү максаттарына жетүүдө шайлоо процесстеринин ролу” деген тема талкууланды.   2024-жылдын жыйынтыгы боюнча Кыргызстан ТӨМдү ишке ашыруунун натыйжалуулугу боюнча алдыңкы 50 өлкөнүн катарына кирип, 45-орунду ээледи. 2030-жылга карата Кыргызстан ТӨМдү ишке ашыруу боюнча БУУнун алдыңкы 30 өлкөсүнө кирүүнү максат кылууда. ​Туруктуу өнүгүү максаттары (ТӨМ) жакырчылыкты жоюуга, социалдык инклюзивдүүлүккө жетишүүгө, климаттын өзгөрүшүнө жол бербөөгө жана кийинкимуундардын туруктуу келечегин камсыз кылууга багытталган 17 глобалдык максаттарды кѳздѳйт. ​ТӨМдү ишке ашырууга таасир эте ала турган ѳбѳлгѳлѳрдүн бири бул шайлоо болуп саналат. Шайлоо – бул жөн гана лидерлерди жана эл өкүлдөрүн шайлоо процесси эмес, бул ошондой эле Туруктуу өнүгүү максаттарынын көптөгөн аспектилерин ишке ашыруунун маанилүү механизми болуп саналат. ​Шайлоо натыйжалуу институттарды калыптандырууга, ресурстарды адилет бөлүштүрүүгө, инклюзивдүүлүккө, жарандардын коомго катышуусуна жана туруктуу өнүгүүгө багытталган узак мөөнөттүү чечимдерди кабыл алууга таасирин тийгизет. ​Иш-чаранын катышуучулары өздөрүнүн шайлоо укуктары, Кыргызстандагы шайлоо укуктарынын негиздери жана процесстери, колдонулуп жаткан шайлоо технологиялары менен таанышты. ​КР БШК бардык деңгээлде таасирдүү, отчеттуу институттарды түзүүгө жана гендердик теңчиликти камсыз кылууга багытталган 16 ТӨМ жана 5 ТӨМ алкагында активдүү иш алып барууда. ​ 16 ТѲМ: Шайлоо реформасынын алкагында маалыматтык технологияларды киргизүүнүн аркасында биометрикалык идентификация аркылуушайлоочуларды каттоонун тактыгы, автоматтык эсептөө (АЭУ) жана сайтта ыкчам көрсөтүү аркылуу добуштарды эсептөөнүн тактыгы камсыз кылынды. Ошону менен добуш берүүнүн натыйжаларынын ишенимдүүлүгү камсыз кылды. ​5 ТѲМ: Жүргүзүлүп жаткан мамлекеттик саясаттын жана шайлоонун жыйынтыктары боюнча көрүлгөн чаралардын натыйжасында Жогорку Кеңешке 20 аял (депутаттардын жалпы санынын 22%), ал эми жергиликтүү кеңештерге 2538 (39,75%) аял депутаттар шайланды, бул жергиликтүү шайлануучу органдарга аялдардынкатышуусунун өсүп жаткандыгын чагылдырат. ​ТѲМ биз күн сайын туш болуп жаткан маселелер экенин эстен чыгарбоо керек. Ал эми бул максаттарды ишке ашыруу бардык жарандардын, анын ичинде жаштардын шайлоодогу активдүүлүгүнө жана чечимдерди кабыл алуу процессине катышуусуна көз каранды. Жаштар - туруктуу өнүгүү маселелери мамлекеттик саясаттын ажырагыс бөлүгү болуп калышына жардам берүүчү күч. ​Белгилей кетсек, жергиликтүү кеңештерге шайлоодо шайлоочулардын тизмесинде 4 135 039 адам катталса, анын 42% жаш шайлоочулар (18 жаштан 35 жашка чейинки) болуп саналат, бул 1 735 417 адамды түзөт. Жергиликтүү кеңештерге шайланган 6384 депутаттын ичинен 561 депутат -жаштар, анын ичинен 96сы шаардык кеңештерге, 465и айылдык кеңештерге шайланышкан. ​Жолугушуунун жүрүшүндө анын жаш катышуучулар шайлоого катышуу босогосун киргизүү, чет өлкөдөгү мигранттардын, этностордун шайлоо укуктарын ишке ашыруунуншарттары, жаштардын укуктук маданиятын жогорулатуу сыяктуу өздөрүн кызыктырган суроолорун беришти. ​Жолугушуу жаштарды жарандык тарбиялоодо, алардын шайлоо процессине активдүү катышуусуна дем берүүдѳ жана шайлоочулардын укуктары боюнча маалымдуулугун жогорулатууда маанилүү кадам болду.

Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук шайлоо комиссиясы Бишкек, Ош, Баткен шаардык, Баткен, Кадамжай, Кызыл-Кыя, Сүлүктү, Лейлек, Кара-Кулжа, Өзгөн, Кара-Суу, Алай, Араван, Ноокат, Чоң-Алай, Жалал-Абад, Кара-Көл, Майлуу-Суу, Таш-Көмүр, Аксы, Ала-Бука, Базар-Коргон, Ноокен, Сузак, Токтогул, Тогуз-Торо, Чаткал, Балыкчы, Каракол, Ысык-Көл, Ак-Суу, Жети-Өгүз, Тоң, Түп, Ак-Талаа, Ат-Башы, Нарын шаардык, Нарын, Жумгал, Кочкор, Талас шаардык, Талас, Бакай-Ата, Айтматов, Манас, Аламүдүн, Жайыл, Ысык-Ата, Кемин, Чүй, Сокулук, Москва, Панфилов, Токмок, Кант, Кара-Балта аймактык шайлоо комиссияларынын резервдерин түзүү максатында, жарандардан жана саясий партиялардан документтерди 2025-жылдын 10-январына чейин кабыл алууну  жарыялаган. Белгилей кетсек, аймактык шайлоо комиссияларынын резервдерин түзүү боюнча кайрылуу Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын сайтында, ошондой эле бул маалымат "Эркин Тоо" мамлекеттик газетасынын 2024-жылдын 13-декабрындагы №96 (3651) санында жарыяланган. Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук шайлоо комиссиясы 2025-жылдын 1-январынан 7-январына чейинки өлкө боюнча жалпы эс алуу күндөрдү эске алуу менен аймактык шайлоо комиссияларынын резервдерин түзүү максатында жарандардан жана саясий партиялардан документтерди кабыл алууну 2025-жылдын 20-январынын саат 18:00гө чейин узартылгандыгын маалымдайт. Жобо менен КР БШКнын https://www.shailoo.gov.kg/kg/news/7724/ сайтынан таанышууга болот. Маалымат алуу үчүн телефон: (0312) 66-01-16

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кыргызстандыктарды 2025-жаңы жыл менен куттуктады. Мамлекет башчысынын жаңы жылдык куттуктоосу: “Ардактуу мекендештер! Кымбаттуу кыргызстандыктар! Алыс-жакында жүргөн кадырлуу журтташтар! Биз саналуу мүнөттөрдөн кийин эски жылыбызды узатып, жаңы дем, жаңы маанай менен жаңы 2025-жылга аяк басабыз. Мезгил деген закым куш экен, узап бараткан жылыбызга аста көз чаптырсак, өлкөбүздө бир далай натыйжалуу иштерди аткарууга жетишиптирбиз. Эсиңиздерде болсо, биз кызматка келгендеги алгачкы жылдарыбызда бар аракетибиз коом турмушун бир нукка салып, мамлекеттик башкарууну элдин кызыкчылыгына иштетүү, уюштуруу иштери менен алек болдук эле. Бара-бара элдин бийликке болгон ишеними өсүп, нааразычылык акциялар, тынымы жок митингдер артта калды. Эл аралык коомчулукка Кыргызстан өз алдынча өнүгүп кете алаарын жар салып, дүйнө өлкөлөрү менен алакаларыбызды жолго коюуга жетиштик. Натыйжада тең салмактуу, көп векторлуу тышкы саясий курс менен Кыргызстандын эл аралык айдыңдагы позициясын бекемдей алдык. Элибизди көп жылдардан бери түйшүккө салып, жүрөк үшүн алган кыргыз-өзбек чек арасы толугу менен чечилсе, кыргыз-тажик чек арасы боюнча сүйлөшүүлөр аягына чыкты. Албетте, сиздердин колдоп-коштооңуздарсыз бул ийгиликтерге жетүү мүмкүн эмес эле. Ак ниет, адал иш-аракеттерибиздин акыбети кайтып, анын негизинде дүйнө өлкөлөрү Кыргызстан демилгелеген ири долбоорлорго кол суна баштады. Мынакей ошол далалаттарыбыз өз жемишин берип, мурда кандай шарттары болсо да эптеп инвестиция тартсак деген ойдон арылып, инвесторлорду тандоого өттүк. Кечээ Борбор Азия чөлкөмүнүн транспорттук инфратүзүмүнүн өнүгүшүндө жаңы доорду баштай турган “Кытай–Кыргызстан–Өзбекстан темир жолу” курулушунун алгачкы ташын койдук. Кудай буюрса, бул жол бүтүндөй региондун өнүгүшү үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөрдү ачып, экономиканы чыңдап, миллиондогон адамдардын жашоосун жакшыртат. Чыгыш жана Батыш элдеринин ортосунда карым-катнаш түзүлүп, кадимки Улуу Жибек жолунун жаңы тарыхый деми калыбына келет. Ал ортодо, өлкөнүн кан тамыры саналган миңдеген чакырым жолдорубуз оңдолуп, 800 чакырым жолго асфальт басылды. Ал эми кылым долбоору атанган “Камбар- Ата 1” ГЭСинин курулушу азыркы тапта Казакстан менен Өзбекстандын катышуусунда жана Дүйнөлүк банктын колдоосунда активдүү кадам менен алдыга жылууда. Бул ГЭСтин курулушу – Кыргызстандын энергетикалык көз карандысыздыгын камсыз кылууга багытталган даңгыр жол экенин жакшы билесиздер. Ошондой эле Борбор Азия чөлкөмүндө суу ресурстарын натыйжалуу башкарууда “Камбар-Ата-1” ГЭСинин мааниси зор. Урматтуу мекендештер! Дагы бир артыкчылыктуу багыттарыбыздын бири - жеткиликтүү турак жай менен камсыз кылуу долбоорубуз четинен ишке аша баштады. Борбор калаабыз Бишкекте турак жай комплекстери курулуп, миңден ашуун жарандарыбыз жаңы жылдын алдында батирлүү болушту. Келерки жылдан тарта дагы бир топ турак жай комплекстер курулуп, кийинки кезекте турган жарандарга четинен бериле баштайт. 2024-жыл эл аралык, дүйнөлүк деңгээлдеги спорттук иш-чараларга жык болду. Алардын эң ириси – ушул жылдын жайында Парижде өткөн Олимп оюндарында Манас атабыздын урпактары өзгөчө намыстуу эл экендигибизди далилдеп, чакан өлкө болсок да чоң жеңиштерге жете алаарыбызды бүткүл дүйнөгө даңазалай алышты. Мындай жетишкендиктер келечекке карай чаап жаткан жолубуздун башаты гана. Кийинки Олимп оюндарында да чоң ийгиликтерге жетүү үчүн азыртадан даярдыктарды баштайбыз. Бизди мамлекеттин демографиялык маселелери дагы ойлондурбай койгон жок. Эл аралык изилдөөлөргө ылайык, Кыргызстандын калкы улгаюу тенденциясына өткөндүгү – биз үчүн чоң коңгуроо! Бул багытта “Бийик тоолуу шарттарда жана алыскы барууга кыйын аймактарда туруктуу жашаган көп балалуу энелерге бир жолку “Бала – береке” төлөмү жөнүндө” Жарлыкка кол койдум. Биз мындай аракеттерибиз менен калктын демографиялык өсүшү үчүн жагымдуу шарттарды түзүү, бийик тоолуу шарттарда жана алыскы, барууга кыйын аймактарда жашаган көп балалуу энелерди колдоого алабыз. Өтүп бараткан жылда саламаттык сактоо тармагында тарыхый жетишкендиктер жаралды: бөйрөк, боор, жилик чучугун алмаштырууга кадам ташталды. Биз бардык ийгиликтердин башатында билим менен илим турарын, ансыз Кыргызстандын бакубат келечегин элестетүү мүмкүн эместигин жакшы түшүнөбүз. Мындан улам, билим берүүнүн мазмуну менен сапатына көңүл бурууга тыкыр киришип жатабыз. Бул багытта мектептерде “Алтын казык” мамлекеттик программасы ишке ашырылууда. Ал эми өнүгүүгө аракет кылган жогорку окуу жайларына өзгөчө макам берүүдөбүз. Кыргызстандын илимий очогу болгон Улуттук илимдер академиябыздын материалдык-техникалык базасын жакшыртуу максатында түп-тамырынан бери капиталдык оңдоп-түзөөдөн өткөрдүк. Кудай буюрса, мамлекеттин интеллектуалдык флагманы боло турган бул жайда иштеген кызматкерлердин айлыгы жаңы жылдан тарта 100 пайызга чейин көтөрүлөт. Урматтуу замандаштар! Көчмөндөр цивилизациясынын алтын бешиги аталган ажайып кооз кыргыз жери – улуттук деми акырындап артып бараткан нарктуу, айкөл элдин Мекени. Мына ошол ак кар-көк муздуу асман тиреген тоолорубузду байырлаган ак илбирсти Кыргыз Республикасынын улуттук символу деп таануу жөнүндө жарлыкка кол койгон элем. Кыргызстаныбыздын кайталангыс табиятын коргоо максатында аска тоолорубуздун символу болгон ак илбирсти эл аралык күн катары белгилөө демилгебизди быйыл Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясы колдоп, тийиштүү резолюция менен 23-октябрь – Эл аралык ак илбирс күнү катары жарыялады. Мунун өзү биз үчүн узап бара жаткан жылдагы жагымдуу көрүнүш болду. Байыртадан эле элибиз ак илбирсти сыпаттап келишкендей, уул-кыздарыбыз айбат-сүрдүү, кайрат-күчтүү, аруу-айкөл, максатына жете билген өжөр болуп чыгышына төлгө кылалы. Ушу жылы азыркы Кыргызстаныбыз башат алган Кара-кыргыз автономиялуу облусунун түзүлгөндүгүнүн 100 жылдыгын белгилеп, тарыхый бурулуш жасоого өмүрүн арнаган аталарыбызды эскерип, аларга таазим кылдык. “Элүү жылда эл жаңы, жүз жылда жер жаңы” дегендей, 100 жылдыктын алкагында ондогон өнөр жай имараттары, ондогон социалдык-экономикалык мекемелер ачылды. Эл кызматындагы бийлик бутактарынын бир максатты көздөө менен ынтымактуу иш алпаруусунун натыйжасында узап бараткан жылда бажы жана салыктан түшкөн кирешелер эселеп өстү. Натыйжада ички дүң продукциянын көлөмү 9,4%га өсүп, бир жарым триллион сомдук чектен ашырдык, 2025-жылы анын көлөмү бир триллион сегиз жүз миллиард сомдон ашат деп болжолдонууда. Быйыл өлкө бюджетин 687 млрд сомго чыгардык. 2025-жылы 700 млрд сомдон ашыруу менен мамлекеттин каржылык өзөгүн дагы чыңдайбыз. Кымбаттуу кыргыз элим! Бүгүнкү күндө Кыргыз Республикасы өзүнүн көп этностуу, ынтымакта жашаган, нарктуу жана жаратман эли менен бирге ылдам жана ырааттуу өнүгүүнүн туура багытына түштү. Мына ушундай учурда маани бере турган дагы бир жагдай – кийинки мезгилдерде кылымдап тутунуп келген уңгужолубузга түшүүгө мезгил жетти деп ойлойм. Кыргыз Республикасынын мамлекет катары ыкчам жана туруктуу өнүгүүсү үчүн адегенде соңку он жылдыктарда пайда болгон зыяндуу адаттардан, өнөкөткө айланган терс көрүнүштөрдөн, түрдүү идеологиялык түркөйлүктөн, жагымсыз таасирлерден биротоло арылып, андан соң ички мүмкүнчүлүктөрүбүздү жана каражаттарыбызды акылмандык менен колдонууга өтүүбүз кажет. Биз кыргыз элинин миңдеген жылдар бою сакталып келишине, кайрадан көз карандысыз мамлекетке ээ болушуна нукура, өзүнө гана таандык баалуулуктары жана нарк принциптери, уңгулуу тарыхый тажрыйбасы өзөк болуп бергендигин эгерим эсибизден чыгарбайлы. Аталган кырдаалдан ылдам чыгуунун ишенимдүү жолдорунун бири – кыргыз жарандарын бир муштумга бириктире турган, куттуу келечекке ишеним арттырган, жарандык мекенчилдикти күчөткөн, улуттун демин арттырып, жаңы демилгелердин жаралышына жол ачкан идеяларды иштеп чыгып, аны ыкчамдык менен ишке киргизүү! Мына ушул максатта “Улуттук дем – дүйнөлүк бийиктик” уңгужолу жөнүндө Жарлык кабыл алдым. Биз бул Жарлыктын негизинде Кыргызстанды бардык жагынан жапырт өнүккөн, эли байгер жашап, өз өлкөсү менен сыймыктанган, элдик нарк баалуулуктары бекем сакталган мамлекет катары дүйнөлүк деңгээлге чыгууга багыт алабыз. Урматтуу кыргызстандыктар! Ошентип 2024-жылы алдыга койгон пландарыбызды ишке ашыруудагы аракеттерибиздин акыбети кайтты, жемиши мол болду десек болот. Мунун баары албетте, элибиздин бекем ынтымагынын, бир максатты көздөгөн биримдигинин натыйжасы. Мындай жетишкендиктердин жыйынтыгында өлкөбүздө туруктуулук орноду, өнүгүүгө багыт алдык, жаңы Кыргызстанды куруу жолуна түштүк деп сыймыктануу менен айтууга толук негиз бар. Жаңы жыл ар дайым жаңы милдеттер менен жаңы максаттарды алдыбызга коет. Биз 2025-жылы талбаган эмгектин аркасында гана жаңы-жаңы жетишкендиктерди багындырабыз деген ишеничим чоң. Жаңы жылда чет элдик инвестицияларды тартуу жана ишкерликке кеңири мүмкүнчүлүктөрдү түзүү иштерин арттырабыз. Илим менен билимди, инновацияны, IT секторун, “жашыл” экономиканы өнүктүрүүгө жана санарип технологияларды түзүүгө өзгөчө көңүл бурабыз. Өнөр жай ишканаларын ачуу менен жаңы жумуш орундарын түзүүгө, калктын кирешесин жогорулатууга басым жасалат. Социалдык чөйрөнү өнүктүрүүнү жаңы деңгээлге көтөрөбүз. Ошентип, биз сиздер менен бирге күчтүү Кыргызстанды курабыз. Эң башкысы бир түндүктүн астындагы биримдигибизди, ырыс-кешик тартуулаган ынтымагыбызды барктай билели. Ардактуу мекендештер, кирип келген жаңы жылыбыз баарыбызга кут болсун! Жаңы жылыбыз жаңылануунун, өзгөрүүлөрдүн, жаңы бийиктиктердин жылы болсун! Төрт түлүгүбүз түгөл болуп, ар бир үйдө бакыт-таалай, ынтымак, ырыс уяласын! Жаңы жылыңыздар менен!”

Урматтуу кыргызстандыктар! Сиздерди келе жаткан Жаңы жылыңыздар менен Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум ѳткѳрүү боюнча борбордук комиссиясы чын жүрөктөн куттуктайт! 2025-жыл элибиз үчүн ынтымактын жана жаратмандыктын, өлкөбүз үчүн тынчтыктын жана өнүгүүнүн жылы болсун! Сиздерге жана үй-бүлѳңүздѳргѳ бекем ден соолук, узун өмүр, бакыт-таалай, бакубат жашоо каалайбыз!

Өткөрүү датасы: 31 декабры 2024-ж.                                                          Убактысы: 11:00                                                          Өткөрүлүүчү жери: жыйналыштар залы     1. Тургунбай уулу Аскаттын Талас АШКнын 2024-жылдын 13-декабрындагы №14 чечимине карата арызы тууралуу (баяндамачы – А. Нурбеков, укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти) 2. Ар кандай маселелер

Шайлоо системасын өркүндөтүү жаатында кызматташууну чыңдоо маселелери КР Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Н.Шайлдабекова менен БУУнун Кыргызстандагы системасынын туруктуу координатору Антже Грейвдин жана ПРООНдун туруктуу өкүлү А. Соловьеванын жолугушуусунда талкууланды. Жолугушуу 2024-жылдын 20-декабрында Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясында өттү. Мурда, 2024-жылдын 9-сентябрынан 16-сентябрына чейин КР БШКнын чакыруусу менен шайлоо муктаждыктарын баалоо боюнча БУУнун миссиясы Кыргызстанда иштеген. Эксперттер Ричард Ги жана Дэн Малинович өлкөдөгү шайлоо процесстеринин учурдагы абалын талдоо үчүн бир катар жолугушууларды өткөрүштү. Консультациялардын жыйынтыгында БУУнун эксперттери 2025-2027-жылдарга жаңы шайлоо циклинин алкагында шайлоого даярдык көрүүдѳ жана өткөрүүдө Кыргызстанга колдоо көрсөтүү боюнча сунуштарды даярдашты. Жолугушуунун жүрүшүндө анын катышуучулары БУУнун миссиясынын КР шайлоо муктаждыктарын баалоонун жыйынтыгы боюнча сунуш кылынган сунуштамаларды талкуулашты, ошондой эле БУУнун системасы Кыргызстанга көрсөтө ала турган техникалык жардамдын параметрлерин макулдашышты. БШКнын Төрагасы 2017–2021-жылдары шайлоо системасын демократиялаштырууга багытталган бир катар долбоорлордун алкагында натыйжалуу колдоосу үчүн БУУнун Кыргыз Республикасындагы уюмдар системасына ыраазычылык билдирди. Өнүктүрүү боюнча эл аралык өнөктөштөрдүн аркасында ПРООНдун координациясы менен Кыргыз Республикасындагы шайлоо процессин реформалоо боюнча ырааттуу жана комплекстүү чараларды киргизүү мүмкүн болду. БУУнун Кыргызстандагы туруктуу координатору Антье Граве шайлоолорду жана референдумдарды даярдоодо жана өткөрүүдө БШКнын лидерлигинин жана кесипкөйлүгүнүн жогорку деңгээлин белгиледи, бул шайлоо процессинин бардык катышуучулары тарабынан жогору таанылууга татыктуу болду. ПРООНдун Кыргызстандагы туруктуу өкүлү А.Соловьева БШК менен кызматташуунун ийгиликтүү тажрыйбасын жана анын өлкөнүн шайлоо системасын мындан ары өркүндөтүү үчүн маанисин баса белгиледи. Жолугушуунун жүрүшүндө анын катышуучулары 2026-жылы Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоону жана 2027-жылы президенттик шайлоону даярдоодо Борбордук шайлоо комиссиясына колдоо көрсөтүү боюнча БУУнун миссиясынын сунуштамалары боюнча пикир алышты. Сунушталган колдоо тѳмѳндѳгү үч негизги багытты камтыйт: • жарандык билим берүү боюнча иш-чараларын ишке ашыруу; • шайлоолордун инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу; • шайлоонун жүрүшүндѳ жалган маалыматтардын опурталдуулугу жөнүндө шайлоочулардын маалымдуулугун жогорулатуу. БШКнын төрагасы бул багыттар шайлоочулардын укуктук маданиятын жогорулатууга жана жарандык билим берүүнү өнүктүрүүгө багытталган Комиссиянын стратегиялык милдеттерине толугу менен шайкеш келерин белгиледи. Ишенимди бекемдөө үчүн жарандардын шайлоолор, башкаруунун саясий системасы, демократиянын баалуулуктары, жарандардын укуктары жана милдеттери тууралуу маалымдуулугун жогорулатуу боюнча ишти улантуу маанилүү. Антье Граве шайлоо процесстерине жаштарды, этникалык азчылыктарды жана майыптыгы бар адамдарды тартуунун өзгөчө маанилүүлүгүн баса белгиледи. Бул шайлоону инклюзивдүү өткөрүүгө өбөлгө түзөт, анын жыйынтыгына болгон ишенимди бекемдейт жана туруктуулукту сактайт. Жыйынтыгында тараптар сунушталган колдоону конкреттештирүүгө багытталган андан аркы кызматташууну макулдашышты. Бул кадамдар Кыргыз Республикасынын шайлоо системасын өркүндөтүүгө багытталган жаңы биргелешкен долбоордун негизи болуп калат.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жамааты Борбордук шайлоо комиссиясынын Ысык-Көл, Түп, Ак-Суу жана Каракол аймактык шайлоо комиссияларындагы атайын өкүлү Кендирбаев Улан Сапаровичке атасы Кендирбаев Сапар Бокоевичтин мезгилсиз каза болгондугуна байланыштуу терең кайгыруу менен көңүл айтат. Оор жана орду толгус жоготуунун азасын кошо күтүп, кайгысын тең бөлүшөбүз. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жамааты.  

Бүгүн, 19-декабрда, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы Кыргыз Республикасындагы IFES эл аралык шайлоо системалары фонду менен биргеликте “2024-жылдын 17-ноябрындагы Кыргыз Республикасынын жергиликтүү кеңештеринин шайлоодо социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин биринчи тажрыйбасы” деген темада тегерек стол өткөрдү. Иш-чарага КР БШКнын, социалдык тармактарга шайлоо мезгилинде мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин, Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясынын маалыматтык саясат кызматынын, мамлекеттик органдардын басма сөз кызматтарынын, Кыргызстан журналистер бирлигинин, “Журналисттер” коомдук бирикмесинин ѳкүлдѳрү, медиа-эксперттер, ошондой эле массалык маалымат каражаттарынын жана коомдук уюмдардын өкүлдөрү катышты. Иш-чараны ачып жатып, БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова КР БШК шайлоо учурунда жарандарды маалымдоо процессинде социалдык тармактардын маанилүү ролун түшүнүү менен, шайлоо мезгилинде социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү үчүн медиа тармагындагы белгилүү жана абройлуу эксперттердин катышуусунда көз карандысыз коомдук консультациялык-кеңеш берүү институтун түзүү демилгесин көтөргѳндүгүн белгиледи. Практика көрсөткөндөй, саясий партиялар үгүт иштерин социалдык түйүндөрдө жүргүзүүнү артык көрүшөт, анткени бул жол менен алар шайлоочулардын кеңири чөйрөсүнө өз программалары тууралуу маалыматты түз жана онлайн жеткире алышат. Бирок өткөн шайлоолор дал ушул социалдык түйүндөр оппоненттердин жана атаандаштардын абийирине жана кадыр-баркына шек келтирген, чындыкка дал келбеген маалыматтар тараган жайга айланганын көрсөттү. Өз кезегинде БШК ар кандай деңгээлдеги шайлоого катышкан саясий партиялардын шайлоо өнөктүгүн жүргүзүүнүн негизги принциптерин белгилеген Меморандумга кол коюу тажрыйбасын көптөн бери колдонуп келет. 2024-жылдын 17-ноябрында өткөн жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоодо биринчи жолу Гуманитардык диалог борбору (Австрия) баяндамасын сунуштаган эл аралык тажрыйбанын негизинде мындай Меморандумда өзүнчө бөлүм камтылган, ал социалдык тармактарда шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү эрежелерин жөнгө салат. Ошентип, бул эрежелерге ылайык, партиялар социалдык түйүндөрдө чыныгы жана расмий аккаунттарды гана колдонууга, өз талапкерлерин кѳтѳрмѳлѳѳ үчүн фейк аккаунттарды же жасалма тармактарды колдонуудан алыс болууга, ошондой эле саясий оппоненттери жана шайлоо процесси тууралуу жалган маалыматтарды таркатпоого, ошондой эле Интернетке жарыялоодон мурун бардык маалыматтын тууралыгын кылдаттык менен текшерүүгѳ макул экендиктерин билдиришет. Андыктан көз карандысыз эксперттер Меморандумга кол койгон партиялар тарабынан ошол эрежелердин сакташына калыс мониторинг жүргүзүүсү маанилүү болчу. Жалпысынан шайлоо учурунда маалыматтык чөйрөнү жакшыртуу үчүн БШК 2020-жылдан бери Фейсбук менен ѳз ара аракеттенип, тигил же бул шайлоолорго катышкан бардык талапкерлер боюнча маалыматтарды берип келет. Фейсбуктун партияларды саясий жарнак таратуучусу катары аныктоодо көп учурда партияларды дүйнөлүк платформанын ички эрежелерин сактоого, чынчыл, этикалык үгүт иштерин жүргүзүүгө жана Кыргызстандын мыйзамдарын бузууга жол бербөөгө жетиштүүсүнѳ кыйла деңгээлде кѳмѳк кѳрсѳтѳ алды. БШКнын төрагасы үстүбүздөгү жылдын ноябрында Facebookтун (Meta) өкүлү менен болгон жолугушууда Мета Фейсбук платформасында таза шайлоону камсыз кылууда шайлоо комиссияларына колдоо көрсөтүүгө багытталган ички саясатты жүргүзүп жатканы айтылганын баса белгиледи. Ал эми бул жерде жарнак китепканасы маанилүү роль ойнойт, мында саясий жарнактар ​​талапкерлердин, саясий партиялардын ыйгарым укуктуу аккаунттарынан жайгаштырылат жана каржылоо, анын ичинде каражат булактары жөнүндө маалыматтар жазылат. БШК үчүн Facebook, Tik Tok сыяктуу глобалдык социалдык тармактык платформалар менен өз ара аракеттенүүсү маанилүү, анткени алардын ички эрежелери ѳздѳрүнүн тармактарынын өлкөлөрдөгү кырдаалга, өзгөчө шайлоо учурундагы татаал жана ошол эле учурда саясий күчтөрдүн ортосунда кандайдыр бир карама-каршылыктар орун алган маанилүү саясий процесске зыяндуу таасиринин тобокелдиктерин азайтууга мүмкүндүк берет. «Ошондуктан, Борбордук шайлоо комиссиясы үчүн Социалдык тармактарды көзөмөлдөө кеңешинин алгачкы тажрыйбасы маанилүү. Эгерде республикалык деңгээлдеги шайлоолордо социалдык тармактарда шайлоо алдындагы үгүт иштерине жарандык көзөмөл жүргүзүүнүн таасирдүү ѳбѳлгѳлѳрүн түзүүгө мүмкүн болсо, бул шайлоо мезгилиндеги коомдук ынтымакты бекемдөөгө жана туруктуулукту арттырууга жакшы негиз болуп калат», - деп жыйынтыктады Н.Шайлдабекова. Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын ѳткѳн шайлоодо Социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңештин ишинин жыйынтыгы менен тааныштырып жатып, Кеңештин жетекчиси, медиа-эксперти Элмира Токтогулова Кеңеш жалпыга маалымдоо каражаттарынын, журналисттик бирикмелердин, медиа уюмдардын өкүлдөрүнөн турган 15 адамдан турганын, ошондой эле блоггерлерди жана университеттин мугалимдерин камтыгандыгын белгиледи. Шайлоонун жүрүшүндө Кеңеш 6 отурум өткөрдү. Анын айтымында, Кеңештин мүчөлөрү шайлоо процессине катышкан 39 саясий партия кол койгон меморандумдун нормаларын сактоо боюнча социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүштү. Жалпысынан Кеңеш Facebook, Instagram жана Telegram тармактарында жайгаштырылган 50дөн ашык маалыматтык материалдарды талдады. Партиялардын, талапкерлердин, партиялардын өкүлдөрүнүн жана мүчөлөрүнүн, жалпыга маалымдоо каражаттарынын жана блоггерлердин, топтордун аккаунттары, ошондой эле катардагы колдонуучулар тарабынан шайлоо темасында түзүлгөн контент (мыйзам бузуулар болушу мүмкүн болгон учурларда гана) мониторингдин объектилери болду. Социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү боюнча кеңеш меморандумдун социалдык тармактарда үгүт жүргүзүү боюнча жоболорун бузуу фактыларын карап чыгып, БШКнын маалымат жана үгүт эрежелери боюнча жумушчу тобуна тапшырды. Шайлоо алдындагы өнөктүктүн жүрүшүндѳ социалдык тармактарда колдонуучулар тарабынан бир катар талапкерлерге жана партияларга карата жынысына жана курагына карата кастык маанайдагы сөздөр айтылып, талапкерлер менен партиялардын беделине шек келтирген фактылар жайылтылгандыгы Кеңеш тарабынан каттоого алынган. Талапкерлер тарабынан шайлоо мыйзамдарын бузууга, алсак шайлоо мезгилинде кызматтык абалынан пайдаланууга жол берилген. Тийиштүү фактылардын негизинде Кеңеш партияларга жана БШКнын жумушчу тобуна мындан ары ыкчам чара кѳрүү боюнча кабарлаган. Жыйынтыктарды чыгарып, иш-чаранын катышуучулары жалпысынан саясий партиялар жана талапкерлер шайлоочулар менен натыйжалуу өз ара аракеттенүү үчүн социалдык түйүндөрдүн бардык мүмкүнчүлүктөрүн колдонушпайт деген тыянакка келишти. Көптөгөн партиялар шайлоочуларга маалымат берүү жана алар менен баарлашуу үчүн ѳздѳрүнүн расмий аккаунттарын колдонушпайт. Айрымдары башкаларды жээрип, шайлоо алдындагы материалдарды жарыялоо менен чектелип, бир гана байланыш каналын колдонушат. Саясий партиялардын айрым аккаунттары колдонуучу аккаунт катары катталган, көпчүлүк аккаунттар текшерилген эмес. Келечекте сунуш катары иш-чаранын катышуучулары шайлоолор аралыгындагы мезгилде партия мүчөлөрүн жана тарапташтарын шайлоо алдындагы процессте үгүт жана маалымат жүргүзүүнүн эрежелерине, ошондой эле контент менен иштөөгө жана интернет мейкиндигиндеги өзгөрүүлөргө ыкчам ылайыкташууга үйрөтүүнү сунушташты. Социалдык түйүндөрдө партия жана анын талапкерлери тууралуу сөз болуп жатканына байкоо салып, терс билдирүүлөргө таасирдүү жооп берип, туура маалымат аркылуу түшүндүрүү иштерин жүргүзүү зарыл. Шайлоо ѳнѳктүгүнүн ийгилигине баа берүү үчүн социалдык медианын метрикасын, анын ичинде камтуулардын, тартуулардын (лайктар, комментарийлер, репостор) жана шилтемелерге ѳтүүнүн санын кошкондо, колдонуу сунушталат, Ошондой эле шайлоо алдындагы үгүттү жүргүзүү үчүн керектүү аудитория арасында ишенимге ээ болгон санариптик контентти жаратуучулар жана пикир лидерлери менен кызматташуу маанилүү. Бирок улуттук деңгээлдеги шайлоолордо (парламенттик жана президенттик) кырдаал башкача болот. Андыктан Кеңеш үгүт жүргүзүү эрежелери сакталышы жана социалдык тармактарда маалымат чөйрөсү туруктуу болушу үчүн мониторингди кантип жакшыртуу керектигин талкуулады.