БШК жарандардан паспорттогу дарегин каттоо дарегине шайкеш келтирүүнү өтүнөт

Бүгүн, 3-ноябрда Бишкек шаарында Кыргыз Республикасынын жаштарынын шайлоого катышуусу, шайлоочулардын активдүүлүгүнүн төмөн болушунун себептери жана аны жогорулатуу жолдорун  талкууланган тегерек стол болуп өттү.Өлкөдөгү шайлоочулардын 42 пайыздан ашыгын, башкача айтканда, 1 млн 735 миңге жакын адамды 18 жаштан 35 жашка чейинки жаштар түзөт. Бирок шайлоочулардын жалпы санындагы үлүшү чоң болгонуна карабастан, жаштардын шайлоого катышуусу төмөн бойдон калууда.Бул тууралуу Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Лейла Лурова өз сөзүндө белгиледи. Анын айтымында, 2025-жылдын 30-ноябрында мөөнөтүнөн мурда өткөн  парламенттик шайлоодо жалпы шайлоочулардын катышуусу болжол менен 36,9 пайызды түзүп, дээрлик 1,8 млн жаш шайлоочунун ичинен 486 миңге жакыны гана добуш берген.«Биздин милдет - шайлоого катышуунун пайызын жөн гана жасалма түрдө жогорулатуу эмес, аң-сезимдүү, ыктыярдуу жана маалыматка негизделген катышуу үчүн шарттарды түзүү», - деп белгиледи Л. Лурова.Тегерек столдун жүрүшүндө жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин изилдөөгө багытталган комплекстүү социологиялык изилдөөнүн жыйынтыктары тааныштырылды. Ошондой эле эл аралык тажрыйба, жаштардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон негизги факторлор жана аларга маалымат жеткирүүнүн натыйжалуу жолдору каралды.Жаштардын ар кандай курактык топторунун - 18–21, 22–27 жана 28–35 жаштагылардын шайлоого кызыгуусун жогорулатуу боюнча сунуштарга өзгөчө көңүл бурулду. Катышуучулар кыска мөөнөттүү маалыматтык кампанияларды жана жарандык, электоралдык билим берүүнү өнүктүрүүгө багытталган узак мөөнөттүү чараларды да талкуулашты.Талкуунун жыйынтыгында мындан аркы иштин негизги багыттары, жооптуу аткаруучулар жана натыйжаларды баалоо көрсөткүчтөрү аныкталды. Учурда тегерек столдун жыйынтыктоочу резолюциясын даярдоо иштери башталды.Түшкөн сунуштар Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан жалпыланып, жаштардын электоралдык активдүүлүгүн жогорулатуу боюнча жол картасын иштеп чыгууда эске алынат.Тегерек стол КР БШКнын алдындагы Шайлоочуларды жарандык окутуу жана шайлоо технологиялары борбору тарабынан уюштурулду. Изилдөөнүн аткаруучусу - «Өнүгүүнү баалоо институту» коомдук уюму.Иш-чаранын негизги максаты - жаштардын шайлоого катышуусунун төмөн болушунун себептерин аныктоо жана жаштардын шайлоо процессине аң-сезимдүү, активдүү катышуусу үчүн шарттарды түзүүгө багытталган практикалык чараларды иштеп чыгуу.

Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясы бүгүн, 3-ноябрда Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде жайгашкан №1002 участкалык шайлоо комиссиясында жана Исхак Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде жайгашкан №1204 участкалык шайлоо комиссиясында тестирлөө өткөрдү.Тестирлөө саат 10:00дөн 15:00гө чейин жүргүзүлдү.Иш-чаранын негизги максаты - алдыдагы президенттик шайлоого карата шайлоо модулунун иштешин, системанын туруктуулугун жана шайлоочуларды онлайн идентификациялоо механизмин текшерүү болду.Аралыктан добуш берүү системасы онлайн-идентификацияга негизделет. Анын колдонулушу шайлоочуга туруктуу катталган жеринен тышкары, өзү каалаган шайлоо участогунан добуш берүү мүмкүнчүлүгүн камсыз кылууга багытталган. Тестирлөөнүн жүрүшүндө  ушул системанын иштөө механизми да текшерилди.Бул иш-чара жалпы республикалык тестирлөөгө даярдык көрүүнүн алгачкы этаптарынын бири болуп саналат.Жалпы республикалык тестирлөөнү 2026-жылдын 18-ноябрында өткөрүү пландаштырылууда.Эскерте кетсек, Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо 2027-жылдын 27-январына дайындалган.

2026-жылдын 20-октябрынанан 29-октябрга чейин Бишкек, Нарын, Талас, Каракол шаарларында жана Чүй облусунда жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча тренингдер жана координациялык жолугушуулар өттү. Аларды Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жарандардын айрым категорияларынын жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу боюнча жумушчу тобу уюштурду.Тренингдердин максаты - адистердин билимин жана тажрыйбасын жогорулатуу, ошондой эле жарандардын ар кандай категорияларынын шайлоо процессине толук кандуу жана жеткиликтүү катышуусуна шарт түзүү. 2027-жылдын январь айында өтө турган Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүүгө да өзгөчө көңүл бурулду.Тренингдердин жүрүшүндө мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын өз ара кызматташуусу, санариптик кызматтардын мүмкүнчүлүктөрү жана «Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү шайлоочулардын муктаждыктарынын картасы» автоматташтырылган системасынын иштеши талкууланды.Ошондой эле аскер кызматкерлеринин, камак жайлардагы адамдардын жана социалдык мекемелердин камкордугундагы жарандардын добуш берүүсүн уюштуруунун өзгөчөлүктөрү каралды. Шайлоочуларга маалымат берүү, шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү, шайлоо участкасынан тышкары добуш берүүнү уюштуруу жана добуш берүүнүн жашыруундугун сактоо маселелерине көңүл бурулду. Айрым категориядагы жарандар үчүн маалыматтын жеткиликтүү болушу да өзүнчө талкууланды.Мындан тышкары, шайлоо укуктарын коргоонун укуктук кепилдиктерин жана практикалык механизмдерин күчөтүү маселеси каралды. Ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын, аскер кызматкерлеринин, ошондой эле жарым-жартылай жабык жана жабык мекемелердеги адамдардын шайлоого катышуусуна тоскоол болгон жагдайларды жоюу жолдору талкууланды.Жолугушуулардын жыйынтыгында адистер мамлекеттик органдар менен шайлоо комиссияларынын натыйжалуу кызматташуусу, шайлоонун бардык жарандар үчүн жеткиликтүү болушуна тоскоолдук жараткан көйгөйлөр тууралуу билимдерин тереңдетишти. Алган билимдери жана материалдары аларга президенттик шайлоонун алдында кесиптештери үчүн маалыматтык жана окутуу иш-чараларын өз алдынча өткөрүүгө жардам берет.Ошондой эле адистер байкоочулардын ролу жана ишмердүүлүгү тууралуу маалымат алышты.Бардык аймактарда тренингдерди жана координациялык жолугушууларды өткөрүүгө КР БШКнын атайын өкүлдөрү активдүү көмөк көрсөтүштү.Тренингдерге жана координациялык жолугушууларга жалпысынан 260тан ашык адис катышты. Алардын арасында шайлоо комиссияларынын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, социалдык жана стационардык мекемелердин, саламаттык сактоо уюмдарынын, Ички иштер министрлигинин, Мамлекеттик чек ара кызматынын, Коргоо министрлигинин жана Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын өкүлдөрү болду.

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 30-октябрда Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер катары өзүн-өзү көрсөткөн жарандардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады:- Эсенбеков Азамат Эсенбековичтин ыйгарым укуктуу өкүлдөрү: шайлоо маселелери боюнча С. Довлотов жана каржы маселелери боюнча Г.Б. Абылова;- Жапыкеев Сыймык Асылбековичтин ыйгарым укуктуу өкүлү: шайлоо маселелери боюнча Т.М. Айдаралиева.Талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө белгиленген үлгүдөгү каттоо күбөлүктөрү берилет.