Башкы Жаңылыктар КР БШКнын төрагасы Н. Шайлдабекова Жаштардын республикалык конгрессинде …

КР БШКнын төрагасы Н. Шайлдабекова Жаштардын республикалык конгрессинде “Жаштар жана шайлоо. Келечек үчүн жоопкерчилик” деген темада презентация менен чыгып сүйлөдү

12-Ноя, 2018

КР БШКнын төрагасы Н. Шайлдабекова 2018-жылдын 12-ноябрында “Ала-Арча” мамлекеттик резиденциясында өткөн Жаштардын республикалык конгрессинде “Жаштар жана шайлоо. Келечек үчүн жоопкерчилик” деген темада презентация менен чыгып сүйлөдү. Борбордук шайлоо комиссиясынын бул иш-чарага катышуусунун башкы максаты жаш шайлоочуларга шайлоолордо алардын добушунун маанилүүлүгү тууралуу маалымат берүү болду.

Конгресс Жаштар күнүнө арналып, ага өлкөнүн бардык региондорунан жигердүү жана демилгелүү топтордон 140тан ашык өкүл катышууда.

КР БШКнын башчысы жаш шайлоочуларды шайлоо процессинин этаптары, шайлоонун жыйынтыгынын аныктыгын жана айкындуулугун камсыздоочу шайлоочуларды биометрикалык иденттештирүүнүн технологияларын жана добуштарды автоматтык эсептөөнү пайдалануу менен жүзөгө ашырылчу шайлоонун жаңы моделинин өзгөчөлүктөрү менен тааныштырды. “Шайлоо процессин башкаруу деңгээлиндеги коррупциянын негиздери четтетилди. Шайлоонун колдонулуп жаткан модели мурдагы режимдердин учурунда орун алган “бюллетендерди таңгактап салуу” жана “карусель” сыяктуу бурмалоолорду жоюу милдеттерин чечет”.

Маалыматтык шайлоо тутуму (МШТ) тууралуу кеңири баяндалып, ал Кыргыз Республикасындагы шайлоолорго жана референдумдарга даярдануу жана аларды өткөрүү, ошондой эле аларда добуш берүүнүн жүрүшү жана жыйынтыктары тууралуу маалыматтарды чагылдырууга багытталганы айтылды.

Шайлоо бюллетендерин кабыл алып, саноочу, модеми шайлоо күнү добуш берүү аяктаган соң саат 20:00дөн кийин маалыматтарды БШКнын серверине берүүчү добуштарды автоматтык эсептөөчү урналар (АЭУ) тууралуу маалымат берилди. Борбордук шайлоо комиссиясынын серверинде АЭУнун маалыматтары топтолот жана сакталат, андан кийин маалыматтар http://ess.shailoo.gov.kg расмий порталына коюлат.

Улуттук кеңештин чечимине жана мыйзамдарга ылайык Шайлоочулардын тизмесин түзүү жана актуалдаштыруу үчүн маалыматтардын негизги булагы катары Калктын бирдиктүү мамлекеттик регистри (КБМР) түзүлгөн. Шайлоочулардын тизмеси 18 жашка толгон жана ал жаштан өткөн шайлоочулардын маалыматтары автоматтык түрдө КБМРден алып жүктөлүп түзүлөт. Бул үчүн БШК менен Мамрегистр кызматынын биргелешкен ресурсу - TIZME.SRS.KG шайлоочулардын порталы ачылган.

Ошондой эле презентацияга Шайлоо мыйзамдарын өркүндөтүү боюнча жумушчу топ өлкөнүн бардык региондорунда кеңири коомдук талкуулардын негизинде иштелип чыккан 2018-2020-жылдарга КР шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү Стратегиясы тууралуу маалымат берилди.

Стратегияга төмөнкүлөр киргизилген:

• жаштарды шайлоодо кошумча укуктук, билим институттук демилегелер аркылуу шайлоочулар жана талапкерлер катары шайлоого жигердүү катышуусун колдоо;

• жаштардын укуктук жана саясий маданиятын жогорулатуу (Жарандык бимлим берүү борбору, ЖОЖдордогу жана мектептердеги лекциялар жана семинарлар, жаш шайлоочунун клубу, мобилдик тиркемелер, электрондук окутуу, дебаттар);

• саясий партиялардын ишинин айкындуулугун жогорулатуу (парламенттик типтеги саясий партиялардын түзүлүшү үчүн укуктук ченемдер).

Бул маселелер 2020-30-жылдардагы мезгилге жаштар саясатынын концепциясынын долбооруна киргизүү үчүн сунушталды.

Талкуунун жүрүшүндө делегаттар Кыргызстандын шайлоо тутумунун кеңири чөйрөдөгү маселелерин камтышты. Маселен,

- чет өлкөдө добуш берүү процесси, бул белгилүү бир убакытты талап кылат, эмгек мигранты жумуш графиги жыш болгондуктан, андай убакытты бөлө албайт. Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары жашаган жана убактылуу жүргөн Кыргыз Республикасынын жарандары Кыргыз Республикасынын дипломатиялык жана консулдук мекемелериндеги шайлоо участокторунда добуш бере алышат, бирок шайлоочулардын тизмелерине киргизүү үчүн жарандар биометрикалык каттоодон өтүү жана консулдук эсепке туруу зарыл;

- ЖОЖдордун окутуучулары, жетекчилери тарабынан талапкердин, партиянын пайдасына администрациялык ресурсту колдонуулары тууралуу, студенттер окутуучулардын катышуусуз добуш бере ала турган кошумча шайлоо участокторун түзүү мүмкүнчүлүгү тууралуу. Бул суроолорго байланыштуу Н. Шайлдабекова ар бир жаран добуш берүү укугуна ээ жана тигил же бул талапкерге добуш берүүгө мажбурлаганга эч кимдин укугу жок экенин белгиледи. “Эгер сен добуш бербесең, сен өзүңүн келечегиңи башка бирөөлөргө ишенген болосуң!”

КР БШКнын аппаратынын маалымат бөлүмү

Башка жаңылыктар

Бардык жаңылыктар
КР БШКнын 2026-жылдын 20-ноябрындагы өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору
19-Ноя, 2026

КР БШКнын 2026-жылдын 20-ноябрындагы өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору

Өткөрүлүүчү жери:  Бишкек ш., Пушкин көчөсү, 50 3-кабат, жыйындар залы           Өткөрүү убактысы:  Саат 11:00                                               1. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентин кезектеги шайлоодо Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары добуш берүүнү уюштуруу маселелери жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу 2. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Сузак, Токтогул, Түп жана Ак-Талаа аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин айрым депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды шайланган депутаттардан кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитүү тууралуу” токтом долбоору жөнүндө                                                              Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу               3. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Токмок аймактык шайлоо комиссиясынын резервин толуктоо жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө                                                             Баяндамачы: Алмазбеков Э. А. - шайлоо комиссиялары менен өз ара аракеттенүү жана методология секторунун башчысы   4. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Айрым аймактык шайлоо комиссияларынын курамдарына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө                                                             Баяндамачы: Алмазбеков Э. А. - шайлоо комиссиялары менен өз ара аракеттенүү жана методология секторунун башчысы     5. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Сезим” майыптар коомдук фондунан коомдук байкоочуну каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө                                               Баяндамачы: Закиров А. М. – укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти 6. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер Масалиев Исхак Абсаматовичтин ыйгарым укуктуу өкүлүн каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө      Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу             7. Ар кандай маселелер     
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы түшүндүрмө берет: «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгына таасир этпейт
19-Ноя, 2026

КР БШКсы түшүндүрмө берет: «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгына таасир этпейт

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы мамлекеттик «Түндүк» тиркемесинде жана «Кол топтоо» сайтында (https://talapkerkoldoo.srs.kg) шарттуу талапкердин тесттик жазуусунун пайда болушуна байланыштуу кырдаалды түшүндүрөт.2026-жылдын 18-ноябрында президенттик шайлоого даярдык көрүүнүн алкагында шайлоо инфраструктурасын жана маалыматтык системаларды жалпы республикалык тестирлөө жүргүзүлгөн.«Кызмат» мамлекеттик мекемесинин жана «Түндүк» системасынын техникалык операторлорунун маалыматына ылайык, тестирлөөнүн жүрүшүндө тесттик жазуулардын бири Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлерди колдоо үчүн электрондук кол тамгаларды чогултуу сервисинде жаңылыштык менен көрсөтүлүп калган.Техникалык ката өз убагында аныкталып, ыкчам түрдө жоюлган. «Түндүк» системасынын операторлору тарабынан берилген маалыматтарга ылайык, кайра жүргүзүлгөн текшерүүдө ката маалыматтын чагылдырылышына гана тиешелүү болгондугу жана системанын иш жүзүндөгү маалыматтарына, анын ичинде чыныгы талапкерлерди колдоо үчүн чогултулган электрондук кол тамгаларга таасирин тийгизбегендиги тастыкталган.Ошол эле учурда эки өз алдынча шайлоо жол-жобосун: талапкерлерди колдоо үчүн кол тамгаларды чогултууну жана президенттик шайлоодо түздөн-түз добуш берүүнү так айырмалоо зарыл.Учурда жарандар «Түндүк» тиркемеси аркылуу тигил же бул талапкердин көрсөтүлүшүн колдой алышат. Мыйзамдарга ылайык, Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер катары катталуу үчүн шайлоочулардын кеминде 30 миң кол тамгасын чогултуу талап кылынат.Электрондук кол тамга талапкердин көрсөтүлүшүн колдоону билдирет жана каттоо жол-жобосунан өтүү үчүн зарыл. Ал шайлоодо талапкер үчүн берилген добуш болуп эсептелбейт, жаранды кийинчерээк ошол талапкерге добуш берүүгө милдеттендирбейт жана президенттик шайлоонун жыйынтыгын аныктоодо эске алынбайт.Добуш берүү 2027-жылдын 27-январында шайлоо участкаларында өткөрүлөт. Шайлоочулар белгиленген идентификациялоо жол-жобосунан өтүп, шайлоо бюллетендерин алышат жана жашыруун добуш берүү шарттарында өз тандоосун жасашат.Аралыктан добуш берүүдө да жаран шайлоо участогуна жеке өзү келүүгө тийиш. Ал идентификациялоодон өткөндөн кийин ага шайлоо бюллетени басып чыгарылып берилет. Толтурулган бюллетень автоматтык эсептөөчү урнага салынат. Мыйзамдарда шайлоо жол-жоболорун көзөмөлдөө, бюллетендерди саноо жана байкоочулардын катышуусу каралган.Демек, «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоодо добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгын аныктабайт.Ошондуктан кол тамгаларды чогултуу сервисинде тесттик жазуунун жаңылыштык менен көрсөтүлүп калышы өзүнөн-өзү добуш берүүгө  кийлигишүү болгонун билдирбейт. Аныкталган ката жоюлуп, чыныгы талапкерлерди колдоо үчүн берилген кол тамгаларды эсепке алууга таасирин тийгизген эмес.Аныкталган жагдайлардын негизинде бул техникалык окуяны алдыдагы президенттик шайлоонун жыйынтыктарын өзгөртүү мүмкүнчүлүгү менен байланыштырууга негиз жок.Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоо жол-жоболорунун сакталышын жана Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлерди колдоо үчүн шайлоочулардын кол тамгаларын эсепке алуунун тактыгын камсыз кылуу боюнча көзөмөлдү улантууда.
Кененирээк билүү >>
Кыргызстанда шайлоо системасы жалпы республикалык тестирлөөдөн өтүүдө
18-Ноя, 2026

Кыргызстанда шайлоо системасы жалпы республикалык тестирлөөдөн өтүүдө

Бүгүн, 18-ноябрда, өлкө боюнча Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдыктын алкагында шайлоо инфраструктурасын жалпы республикалык тестирлөө жүргүзүлүүдө. Президенттик шайлоо 2027-жылдын 27-январына белгиленген.Тестирлөө өлкө боюнча 2 492 шайлоо участогун, ошондой эле Бишкек шаарындагы «Дордой Плаза» соода борборунда жайгашкан аралыктан добуш берүү участогун камтыйт.Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасы Тынчтык Шайназаров аталган участокко барып, аралыктан добуш берүү тартибин көрсөтүп, журналисттердин суроолоруна жооп берди.Тестирлөөнүн негизги максаты — шайлоо инфраструктурасынын жана техникалык жабдуулардын алдыдагы президенттик шайлоого даярдыгын текшерүү.
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду
17-Ноя, 2026

КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду

17-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясында БШКнын алдындагы Жарандык билим берүү жана шайлоо технологиялары борбору (ЖБШТБ) менен Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобунун ортосунда кызматташуу жөнүндө меморандумга кол коюлду. Кызматташтык «Жаштардын тандоосу - келечек биздин колубузда» аттуу билим берүү демилгесин ишке ашырууга багытталган.Программа студенттердин жарандык жана шайлоо сабаттуулугун жогорулатууга, сынчыл ой жүгүртүүсүн жана медиасабаттуулугун өнүктүрүүгө багытталган. Ал 2026-жылдын 18-ноябрынан 18-декабрына чейин Бишкек шаарында өткөрүлүп, борбор калаадагы сегиз жогорку окуу жайынан 40 студентти камтыйт.Катышуучуларды шайлоо мыйзамдары, шайлоо укуктары жана добуш берүү жол-жоболору боюнча лекциялар, семинарлар жана практикалык сабактар, ошондой эле медиасабаттуулук жана жалган маалыматтарга каршы аракеттенүү боюнча тренингдер күтөт. Программанын жыйынтыгында университеттер аралык сынак өткөрүлүп, анда студенттерден түзүлгөн сегиз команда өз демилгелерин сунуштайт.Бул жаштар демилгесинин автору жана демилгечиси - Rise Up Kyrgyzstan тобу. Анын өкүлдөрү демилгенин концепциясын иштеп чыгып, иш-чаралардын календардык планын даярдап, кызматташуу сунушу менен КР БШКга кайрылышкан.Меморандумга БШКнын алдындагы ЖБШТБнын директору Анара Бейшембаева жана Rise Up Kyrgyzstan тобунун жетекчиси Нурмира Мурзакматова кол коюшту.«Жаштардын шайлоо процесси тууралуу билимин кеңейтүүгө болгон умтулуусун кубаттайбыз. Бул демилгенин өзгөчөлүгү - аны жаштардын өздөрү иштеп чыгышкан. Борбор зарыл болгон эксперттик жана усулдук колдоо көрсөтүүгө даяр», - деп белгиледи А. Бейшембаева.«Жаштар ишенимдүү маалымат алып, өздөрүнүн жарандык укуктары менен милдеттерин билип, коомдук турмушка аң-сезимдүү катышуусу биз үчүн маанилүү. Биздин демилгебиз колдоо тапканына кубанычтабыз», - деп баса белгиледи Н. Мурзакматова.2026-жылдын ноябрь айында Rise Up Kyrgyzstan тобу аталган демилгени Берлин шаарында өткөн Germany & Central Asia 2027 эл аралык форумунда да тааныштырган. Германиянын Copernicus Berlin уюму демилгеге кызыгуу билдирип, аны эл аралык аудиторияга чыгарууга сунуштаган.Тараптардын кызматташтыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ыктыярдуулук, өз ара урматтоо, ачыктык жана саясий бейтараптуулук принциптеринин негизинде жүргүзүлөт. Демилге билим берүү мүнөзүнө ээ.
Кененирээк билүү >>