Башкы Жаңылыктар 2018-жылдын 30-октябрында ”Шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу жана ДМЧАлардын …

2018-жылдын 30-октябрында ”Шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу жана ДМЧАлардын жана жарандардын кээ бир категорияларынын шайлоо укуктарын жүзөгө ашырууну жакшыртуу” деген темада коомдук диалог болуп өттү

30-Окт, 2018

Жарандардын кээ бир категорияларынын шайлоо укуктарын жүзөгө ашыруу боюнча шарттарды түзүүдө шайлоо комиссияларынын мамлекеттик органдар менен өз ара аракеттешүү тажрыйбасын өркүндөтүү боюнча чаралардын зарыл комплексин ишке ашыруу макатында КР БШК ЕККУнун Бишкектеги Программалык офисинин колдоосу астында "Эгль” КФ менен биргелешип ”Шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу жана ДМЧАлардын жана жарандардын кээ бир категорияларынын шайлоо укуктарын жүзөгө ашырууну жакшыртуу” деген темада коомдук диалог өткөрдү. Бул иш-чара Адам укуктарынын Бүткүл дүйнөлүк Декларациясынын кабыл алынышынын 70 жылдыгына арналды.

Диалог максаты шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу жана ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын жана жарандардын кээ бир категорияларынын (камакта кармоо жайларында кармалып турган, стационардык мекемелерде турган адамдардын, аскер кызматчыларынын) шайлоо укуктарын толук жүзөгө ашыруу үчүн шарттарды түзүүнү жакшыртуу боюнча сунуштар менен таанышуу жана аларды талкуулоо болуп эсептелет.

Иш-чарага КР БШКнын төрагасы Н. Шайлдабекова, КР БШКнын мүчөлөрү, мамлекеттик органдардын, жарандык коомдун өкүлдөрү катышты.

Өзүнүн кириш сөзүндө КР БШКнын төрагасы Н. Шайлдабекова инклюзивдүүлүк жаатында шайлоо процессин жакшыртууга көмөктөшкөнү үчүн эл аралык өнөктөштөргө ыраазычылыгын билдирди. “Шайлоо укуктарын жүзөгө ашырууну өркүндөтүү боюнча чаралардын белгилүү бир планы иштелип чыкты, ал тажрыйба жүзүндө ишке ашырылат. Кыргыз Республикасынын Өкмөтү тарабынан шайлоо участоктору жайгашкан имараттарга жеткиликтүүлүктү камсыздоо боюнча компетенциялуу органдарга тапшырма бергени абдан маанилүү. Шайлоо өткөрүлүүчү кыска мөөнөттүн ичинде камсыздалуучу саясий укуктарды жүзөгө ашыруу аркылуу биз адамдын жашоо-тиричилигинин күндөлүк турмушунда кээ бир категориядагы адамдардын тең укуктарын камсыздоо боюнча маселелерди канчалык деңгээлде натыйжалуу чечерибизди көрсөтө алабыз”, деп айтты төрага.

Көрсөтүлгөн стационардык мекемелер карамагында болгон мамлекеттик органдар тарабынан камсыздалуучу кээ бир жарандарды эсепке алууну жакшыртуу дагы КР Өкмөтүнүн шайлоо комиссияларына бул багыттагы көмөгү болуп саналат.

Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүү боюнча Улуттук кеңеши тарабынан кабыл алынган 2018-2020-жылдарда Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү стратегиясы менен №1 максат – жарандардын, анын ичинде аялдардын, жаштардын, этностук азчылыктардын, ДМЧАлардын, Кыргыз Республикасынын убактылуу чет өлкөлөрдө жүргөн же жашаган жарандарынын жана жарандардын кээ бир категорияларынын жигердүү жана пассивдүү шайлоо укуктарын толук жүзөгө ашыруу үчүн шарттарды түзүүнү жакшыртуу аркылуу шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу аныкталган.

КР БШКнын ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандардын шайлоо укуктарын жүзөгө ашырууну өркүндөтүү боюнча жумушчу тобунун жетекчиси КР БШКнын мүчөсү Б. Кадыров өз презентациясында ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү адамдардын шайлоо укуктарын камсыздоонун учурдагыабалы тууралуу айтып берди.

Оң тажрыйбалардын бири бардык шайлоо участокторуна кире бериште шайлоо участоктук шайлоо комиссияларынын (УШК) нөөмөттөгү мүчөлөрүн жардамга “чакырчу нукуманы” даярдоо болуп эсептелет. Шайлоочулардын ыңгайлуулугу үчүн “чакырчу нукуманы” баскан учурда УШКнын нөөмөттөгү мүчөлөрү добуш берүү үчүн жайга кирүүгө жардам беришет.

Шайлоо комиссияларына нускамалык колдоо көрсөтүү үчүн ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандар менен иштөө боюнча колдонмо жөнөтүлүүдө, анда терминдер келтирилет, ошондой эле добуш берүү жол-жоболорун жеткиликтүү кылууга байланыштуу практикалык кеңештер сунушталат.

Мындан сырткары, Б. Кадыров социалдык программаларды майыптуулугу бар жарандардын укуктарын камсыздоого байланыштуу бардык процесстерге интеграциялоо зарылдыгы тууралуу билдирди.

"Эгль” КФнын өкүлү М. Медетов “Кыргыз Республикасынын жарандарынын кээ бир категорияларынын жигердүү жана пассивдүү шайлоо укуктарын толук жүзөгө ашыруу үчүн шарттарды түзүүнү жакшыртуу аркылуу шайлоо процессинин инклюзивдүүлүгүн жогорулатуу” деген темада баяндама менен чыгып сүйлөдү. Өз сөзүндө ал жарандардын кээ бир категорияларынын шайлоо процессине саясий катышуусун кеңейтүү боюнча алдыдагы мыйзамдык өзгөртүүлөр жана белгиленген пландар тууралуу айтып берди.

КР Өкмөтүнө караштуу Архитектура, курулуш жана турак жай-коммуналдык чарба мамлекеттик агенттигинин өкүлү жашоо-тиричилик чөйрөсүн ДМЧАлардын муктаждыктарын эске алуу менен долбоорлоо боюнча курулуш ченемдери жана эрежелери тууралуу баяндады. Ал эрежелер жаңы курулуп жаткан объектилерге дагы, жеткиликтүүлүк шарттары каралбаган колодонуудагы объектилерге дагы тиешелүү. Андан тышкары, көрсөтүлгөн ченемдер менен эрежелерде мобилдүүлүгү аз топтордун жашоо-тиричилигинин бардык компоненттери эсепке алынган.

Ошондой эле жабык мекемелерде (шектүүлөр, айыпталуучулар), саламаттык сактоо мекемелеринде жүргөн жарандардын, аскер кызматчыларынын шайлоо укуктарын жүзөгө ашыруу боюнча маселелер каралды.

Диалогдун катышуучулары талкуунун жүрүшүндө баяндамалардын темалары боюнча көп маселелерди камтып, бул багыттарда ишти жакшыртуу боюнча өз сунуштарын беришти.

КР БШКнын мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, жарандык коомдогу жана эл аралык уюмдардагы өнөктөштөр менен жарандарда майыптуулукту түшүнүү аң-сезимин калыптандыруу, ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелүү жарандар үчүн чөйрөлөрдү долбоорлоого көңүл бурдуруу боюнча биргелешкен ишти улантууга ниети бар.

Бардык категориядагы жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоо шайлоо тутумун өнүктүрүү стратегиясынын алдыдагы жылдардагы негизги багыттарынын бири болуп саналат.

Маалымат үчүн: Жалпы республиканын аймагында жалпы улуттук добуш берүүнү уюштуруу үчүн 2 300дөн ашуун шайлоо участкалары түзүлгөн, алардын 1 633 окуу жайларынын имараттарында; 334 маданият мекемелеринде; 206сы административдик имараттарда жана муниципалдык аймактык башкармаларда; 32си саламаттык сактоо мекемелеринде жана 93 жеке менчик сектордо жайгашкан. Өкмөт менен биргеликте пандустарды орнотуу маселелери чечилип жатат, аларды ушул шайлоолор аралык мезгилде толук бүткөрүү пландаштырылып жатат. Кээ бир шаарларда жана айылдарда өтүп жаткан жергиликтүү шайлоолордун алкагында кыска мезгилдин ичинде бардык участкаларда пандустар орнотулду. БШК шайлоо участкаларынын, административдик имараттардын, маданий мекемелердин, окуу-илимий мекемелердин жана мектепке чейинки окуу борборлорунун жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу аркылуу билим берүү, саламаттык сактоо мекемелеринде инклюзивдик чөйрөнү түзүүгө көмөк көрсөтүүгө ниеттенет.

КР БШК шайлоо учурунда ошондой эле көрүүсү начар жарандарга А4 форматындагы атайын чоңойтуучу лупаларды же көзү азиз жарандарга Брайл шрифти менен бюллетень-трафареттерди, арабачалар менен жүргөн жарандарга атайын кабиналарды ж.б. жардам берүүчү атайын каражаттарды колдонуп келет. БШКнын шайлоолор боюнча маалымат роликтеринин көбү сурдо котормолор менен чыгарылат. Ошондой эле өнөктөштөрдүн жардамы менен шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн майыптык көйгөйлөрүн түшүнүүсү жана алар менен иштөөсү үчүн усулдук колдонмолор чыгарылды.

КР БШКнын аппаратынын маалымат бөлүмү

Башка жаңылыктар

Бардык жаңылыктар
КР БШКнын 2026-жылдын 20-ноябрындагы өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору
19-Ноя, 2026

КР БШКнын 2026-жылдын 20-ноябрындагы өтүүчү жыйналышынын күн тартибинин долбоору

Өткөрүлүүчү жери:  Бишкек ш., Пушкин көчөсү, 50 3-кабат, жыйындар залы           Өткөрүү убактысы:  Саат 11:00                                               1. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентин кезектеги шайлоодо Кыргыз Республикасынын чегинен тышкары добуш берүүнү уюштуруу маселелери жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу 2. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Сузак, Токтогул, Түп жана Ак-Талаа аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештердин айрым депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды шайланган депутаттардан кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитүү тууралуу” токтом долбоору жөнүндө                                                              Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу               3. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Токмок аймактык шайлоо комиссиясынын резервин толуктоо жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө                                                             Баяндамачы: Алмазбеков Э. А. - шайлоо комиссиялары менен өз ара аракеттенүү жана методология секторунун башчысы   4. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Айрым аймактык шайлоо комиссияларынын курамдарына өзгөртүүлөрдү киргизүү жөнүндө” токтом долбоору жөнүндө                                                             Баяндамачы: Алмазбеков Э. А. - шайлоо комиссиялары менен өз ара аракеттенүү жана методология секторунун башчысы     5. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Сезим” майыптар коомдук фондунан коомдук байкоочуну каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө                                               Баяндамачы: Закиров А. М. – укуктук камсыздоо бөлүмүнүн эксперти 6. Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын “Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер Масалиев Исхак Абсаматовичтин ыйгарым укуктуу өкүлүн каттоо жөнүндө” чечим долбоору жөнүндө      Баяндамачы: Манасбеков Р. М. - шайлоолорду уюштуруу бөлүмүнүн башчысынын милдетин аткаруучу             7. Ар кандай маселелер     
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы түшүндүрмө берет: «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгына таасир этпейт
19-Ноя, 2026

КР БШКсы түшүндүрмө берет: «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгына таасир этпейт

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы мамлекеттик «Түндүк» тиркемесинде жана «Кол топтоо» сайтында (https://talapkerkoldoo.srs.kg) шарттуу талапкердин тесттик жазуусунун пайда болушуна байланыштуу кырдаалды түшүндүрөт.2026-жылдын 18-ноябрында президенттик шайлоого даярдык көрүүнүн алкагында шайлоо инфраструктурасын жана маалыматтык системаларды жалпы республикалык тестирлөө жүргүзүлгөн.«Кызмат» мамлекеттик мекемесинин жана «Түндүк» системасынын техникалык операторлорунун маалыматына ылайык, тестирлөөнүн жүрүшүндө тесттик жазуулардын бири Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлерди колдоо үчүн электрондук кол тамгаларды чогултуу сервисинде жаңылыштык менен көрсөтүлүп калган.Техникалык ката өз убагында аныкталып, ыкчам түрдө жоюлган. «Түндүк» системасынын операторлору тарабынан берилген маалыматтарга ылайык, кайра жүргүзүлгөн текшерүүдө ката маалыматтын чагылдырылышына гана тиешелүү болгондугу жана системанын иш жүзүндөгү маалыматтарына, анын ичинде чыныгы талапкерлерди колдоо үчүн чогултулган электрондук кол тамгаларга таасирин тийгизбегендиги тастыкталган.Ошол эле учурда эки өз алдынча шайлоо жол-жобосун: талапкерлерди колдоо үчүн кол тамгаларды чогултууну жана президенттик шайлоодо түздөн-түз добуш берүүнү так айырмалоо зарыл.Учурда жарандар «Түндүк» тиркемеси аркылуу тигил же бул талапкердин көрсөтүлүшүн колдой алышат. Мыйзамдарга ылайык, Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкер катары катталуу үчүн шайлоочулардын кеминде 30 миң кол тамгасын чогултуу талап кылынат.Электрондук кол тамга талапкердин көрсөтүлүшүн колдоону билдирет жана каттоо жол-жобосунан өтүү үчүн зарыл. Ал шайлоодо талапкер үчүн берилген добуш болуп эсептелбейт, жаранды кийинчерээк ошол талапкерге добуш берүүгө милдеттендирбейт жана президенттик шайлоонун жыйынтыгын аныктоодо эске алынбайт.Добуш берүү 2027-жылдын 27-январында шайлоо участкаларында өткөрүлөт. Шайлоочулар белгиленген идентификациялоо жол-жобосунан өтүп, шайлоо бюллетендерин алышат жана жашыруун добуш берүү шарттарында өз тандоосун жасашат.Аралыктан добуш берүүдө да жаран шайлоо участогуна жеке өзү келүүгө тийиш. Ал идентификациялоодон өткөндөн кийин ага шайлоо бюллетени басып чыгарылып берилет. Толтурулган бюллетень автоматтык эсептөөчү урнага салынат. Мыйзамдарда шайлоо жол-жоболорун көзөмөлдөө, бюллетендерди саноо жана байкоочулардын катышуусу каралган.Демек, «Түндүк» аркылуу кол тамгаларды чогултуу кызматы Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоодо добуш берүү системасы болуп саналбайт жана чогултулган кол тамгалардын саны шайлоонун жыйынтыгын аныктабайт.Ошондуктан кол тамгаларды чогултуу сервисинде тесттик жазуунун жаңылыштык менен көрсөтүлүп калышы өзүнөн-өзү добуш берүүгө  кийлигишүү болгонун билдирбейт. Аныкталган ката жоюлуп, чыныгы талапкерлерди колдоо үчүн берилген кол тамгаларды эсепке алууга таасирин тийгизген эмес.Аныкталган жагдайлардын негизинде бул техникалык окуяны алдыдагы президенттик шайлоонун жыйынтыктарын өзгөртүү мүмкүнчүлүгү менен байланыштырууга негиз жок.Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоо жол-жоболорунун сакталышын жана Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлерди колдоо үчүн шайлоочулардын кол тамгаларын эсепке алуунун тактыгын камсыз кылуу боюнча көзөмөлдү улантууда.
Кененирээк билүү >>
Кыргызстанда шайлоо системасы жалпы республикалык тестирлөөдөн өтүүдө
18-Ноя, 2026

Кыргызстанда шайлоо системасы жалпы республикалык тестирлөөдөн өтүүдө

Бүгүн, 18-ноябрда, өлкө боюнча Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдыктын алкагында шайлоо инфраструктурасын жалпы республикалык тестирлөө жүргүзүлүүдө. Президенттик шайлоо 2027-жылдын 27-январына белгиленген.Тестирлөө өлкө боюнча 2 492 шайлоо участогун, ошондой эле Бишкек шаарындагы «Дордой Плаза» соода борборунда жайгашкан аралыктан добуш берүү участогун камтыйт.Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасы Тынчтык Шайназаров аталган участокко барып, аралыктан добуш берүү тартибин көрсөтүп, журналисттердин суроолоруна жооп берди.Тестирлөөнүн негизги максаты — шайлоо инфраструктурасынын жана техникалык жабдуулардын алдыдагы президенттик шайлоого даярдыгын текшерүү.
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду
17-Ноя, 2026

КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду

17-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясында БШКнын алдындагы Жарандык билим берүү жана шайлоо технологиялары борбору (ЖБШТБ) менен Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобунун ортосунда кызматташуу жөнүндө меморандумга кол коюлду. Кызматташтык «Жаштардын тандоосу - келечек биздин колубузда» аттуу билим берүү демилгесин ишке ашырууга багытталган.Программа студенттердин жарандык жана шайлоо сабаттуулугун жогорулатууга, сынчыл ой жүгүртүүсүн жана медиасабаттуулугун өнүктүрүүгө багытталган. Ал 2026-жылдын 18-ноябрынан 18-декабрына чейин Бишкек шаарында өткөрүлүп, борбор калаадагы сегиз жогорку окуу жайынан 40 студентти камтыйт.Катышуучуларды шайлоо мыйзамдары, шайлоо укуктары жана добуш берүү жол-жоболору боюнча лекциялар, семинарлар жана практикалык сабактар, ошондой эле медиасабаттуулук жана жалган маалыматтарга каршы аракеттенүү боюнча тренингдер күтөт. Программанын жыйынтыгында университеттер аралык сынак өткөрүлүп, анда студенттерден түзүлгөн сегиз команда өз демилгелерин сунуштайт.Бул жаштар демилгесинин автору жана демилгечиси - Rise Up Kyrgyzstan тобу. Анын өкүлдөрү демилгенин концепциясын иштеп чыгып, иш-чаралардын календардык планын даярдап, кызматташуу сунушу менен КР БШКга кайрылышкан.Меморандумга БШКнын алдындагы ЖБШТБнын директору Анара Бейшембаева жана Rise Up Kyrgyzstan тобунун жетекчиси Нурмира Мурзакматова кол коюшту.«Жаштардын шайлоо процесси тууралуу билимин кеңейтүүгө болгон умтулуусун кубаттайбыз. Бул демилгенин өзгөчөлүгү - аны жаштардын өздөрү иштеп чыгышкан. Борбор зарыл болгон эксперттик жана усулдук колдоо көрсөтүүгө даяр», - деп белгиледи А. Бейшембаева.«Жаштар ишенимдүү маалымат алып, өздөрүнүн жарандык укуктары менен милдеттерин билип, коомдук турмушка аң-сезимдүү катышуусу биз үчүн маанилүү. Биздин демилгебиз колдоо тапканына кубанычтабыз», - деп баса белгиледи Н. Мурзакматова.2026-жылдын ноябрь айында Rise Up Kyrgyzstan тобу аталган демилгени Берлин шаарында өткөн Germany & Central Asia 2027 эл аралык форумунда да тааныштырган. Германиянын Copernicus Berlin уюму демилгеге кызыгуу билдирип, аны эл аралык аудиторияга чыгарууга сунуштаган.Тараптардын кызматташтыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ыктыярдуулук, өз ара урматтоо, ачыктык жана саясий бейтараптуулук принциптеринин негизинде жүргүзүлөт. Демилге билим берүү мүнөзүнө ээ.
Кененирээк билүү >>