2018-жылдын 3-майында Токтогул шаардык кеңешине кезектеги шайлоолорго даярдык көрүүнүн алкагында, КР БШКнын төрагасы Н.Шайлдабекова Токтогул шаарындагы аймактык жана участкалык шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү, шайлоолорго даярдык боюнча шаардык штабдын мүчөлөрү, ошондой эле шаардык кеңешке шайлоолорго катышып жаткан саясий партиялардын өкүлдөрү менен кеңешме өткөрдү.
Токтогул районунун акими М.А.Сатымкулов жана шаардын мэринин милдетин аткаруучу Н.Көчөрканова кеңешменин катышуучуларына шайлоого даярдык боюнча кабыл алынган чаралар, участкаларды бардык керектүү жабдуулар менен камсыз кылуу, коомдук тартипти сактоо боюнча чаралар, электр энергиясы, байланыш, ж.б. менен камсыз кылуу боюнча маалымат беришти.
Шаардын калкынын санына жараша (20 миң жашоочуга чейин), шаардык кеңештеги мандаттардын саны 21ди түзөт. Шаардагы шайлоочулардын тизмесине 10 758 жаран киргизилген. Добуш берүүнү уюштуруу үчүн 5 шайлоо участкасы ачылган. Республикалык бюджеттен шайлоого 600 миң сом бөлүнгөн.
Кеңешмеде шайлоолорду мыйзамдуу жана айкын өткөрүү маселелери талкууланды. Белгиленип кеткендей, жаңы технологияларды колдонуу жана шайлоо комиссияларынын жөнгө салынган иштөөсү ар бир жарандын добушун ачык айкын жана туура эсепке алууну камсыз кылат, ошондой эле шайлоодо катышып жаткан партиялардын ортосунда таза атаандаштыкты жүргүзүүгө негиз түзөт.
Шаардык кеңешке 2014-жылда өткөрүлгөн акыркы шайлоолордо 11 партия катышып, алардын алтоо 7 пайыздык босогодон өтө албай, шаардык кеңеште өз фракцияларын түзө алган эмес. Азыркы шайлоолордо 6 партия катышып жатат, алардын үчөөнүн мурда кеңеште өкүлдөрү болгон: алар КСДП, “Ата-Журт”, “Өнүгүү-Прогресс”, ал эми калган үчөө Токтогул шаарындагы шайлоолордо биринчи ирет катышып жатат: алар “Мекеним Кыргызстан”, “Бирик”, “Энергетиктер партиясы”.
Шаардык кеңешке талапкерлерин көрсөткөн бардык партиялар Меморандумга кол коюшуп, анда алар жалган маалымат таратуудан, добуштарды сатып алуудан жана мыйзамсыз, абийирсиз атаандаштыктын жана үгүт жүргүзүүнүн башка формаларынан баш тартышты. Бул шексиз түрдө коомдук-саясий абалдын туруктуулугуна, шайлоо алдындагы өнөктүктүн тынч, мыйзам алкагында өтүүсүнө көмөктөшөт.
Жолугушуунун жүрүшүндө саясий партиялардын өкүлдөрү менен депутаттыкка жана ЖӨБ органдарынын башчылыгына талапкерлерге талаптарды күчөтүүгө багытталган мыйзамдарды өзгөртүү боюнча кээ бир сунуштар, шайлоочулар алдындагы депутаттардын жоопкерчилиги боюнча пикир алмашуу болду.
Ошентип, кеңештин мурдагы спикери К.Дербишев тарабынан депутаттык ыйгарым укуктарын аткарбай, кеңештин отурумдарына такай катышпай жүргөн депутаттардын жоопкерчилиги боюнча мыйзамдагы мүчүлүштүктөрдү жоюу боюнча сунуш айтылды. БШК төрагасы белгилегендей, бул маселе боюнча талкуулар жүрүп жатат жана сунуш эске алынат. Ал эми талапкерлердин оор жана өзгөчө оор кылмыштар боюнча соттуулукка тиешелүү жоопкерчилик боюнча талапкерлерге талаптарды дифференциялаштырууну (күчөтүүнү) киргизүү тууралуу, катышуучулар кеңештердин курамынын сапатын жакшыртууга багытталган пландаштырылып жаткан сунуштарды жактыруу менен кабыл алышты.
БШК төрагасы ой-пикирлерди изилдөө максатында кеңешменин катышуучуларына, шайлоо мыйзамдарын өркүндөтүү боюнча жана Аймактарды өнүктүрүү жылынын алкагында жергиликтүү өз алдынча башкаруу маселелери боюнча Кыргыз Респуликасынын Президентинин Жарлыгы менен түзүлгөн эки Жумушчу топтун алкагында талкууланып жаткан бир катар башка сунуштар тууралуу да маалымат берди.
Партиялардын өкүлдөрүнө кайрылуусунда Н.Шайлдабекова белгилегендей, жергиликтүү шайлоолордо добуш берүүдөн кийин партиялардын жетекчи органдарынын талапкерлердин тизмесин жөнгө салууга укугу боюнча аракеттеги мыйзамдардагы ченемдер, талапкерлердин өздөрүнүн макулдугун эсепке албастан колдонулбаш керек. Бул маселелер боюнча партиялардын ичинде ымаланын жоктугунан келип чыккан жаңжалдар шайлоо комиссиялары аркылуу чечилбеш керек. Бул сөзсүз түрдө партиянын саясий институт катары аброюнун төмөндөөсүнүн фактору болуп калат, ошондой эле партиялардын тизмеси үчүн добуш берген шайлоочулардын укугун бузат. Ошондуктан, талапкерлердин тизмеси боюнча чечим кабыл алууда мыйзам ченемдерин кыйшаюусуз сактоого чакырды.
Укуктук маданиятты жана партиялык демократияны бекемдөө максатында, шайлоодон кийин Токтогулдагы партиялар үчүн өнөктөштөрдүн колдоосу астында партиялык жана фракциялык ишти, кеңеште партиялар ортосунда диалогду түзүү боюнча тиешелүү семинарлар өткөрүлүүсү макулдашылды.
БШКнын төрагасы шаардын мэринин милдетин аткаруучу Н.Көчөрканова менен бирге участкалардын даярдыгын текшерип чыкты. Кубандыруучу нерсе, Токтогул шаарынын бардык беш участкасыда тең шайлоолорго даярдыктын алкагында ден соолугу боюнча мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн шайлоонун жеткиликтүүлүгүн камсыз кылуу максатында пандустар коюлган. Бардык участкалардын кире беришинде добуш берүүгө катышууда жардамга муктаж адамдар УШКнын кезметчи-мүчөсүн чакыруу үчүн “чакыруу кнопкасы” орнотулган. Ошондой эле, шайлоо комиссияларына Брайл шрифти менен даярдалган атайын бюллетендер жана көрүүсү начарлар үчүн А4 форматындагы атайын чоңойтуучу лупалар берилди. Мэрия тарабынан участкаларга өз алдынча келе албай турган майыптар үчүн зарыл учурда жардам уюштурулат. Бул үчүн транспорттор жана ыктыярдуулар тартылат.
Участкалык шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү менен жумушчу жолугушуунун алкагында шайлоолорду уюштуруучулук-техникалык камсыздоо, шайлоочулардын тизмелерин тактоо, окутуу жана усулдук жардам, шайлоолордун коопсуздугун камсыз кылуу боюнч мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, укук коргоо органдары менен бирге аракеттенүү маселелери талкууланды.
Н.Шайлдабекова Токтогул шаарынын комиссия мүчөлөрүнө жана жергиликтүү органдарга 2017-жылдагы Президенттик шайлоону өткөрүүдөгү жоопкерчилик жана ак ниет мамилеси үчүн ыраазылык билдирип, алдыдагы шаардык шайлоолордо алар тарабынан жарандардын шайлоо укуктарын ишке ашыруу, шайлоонун процессинин бардык катышуучулары үчүн бирдей шарттарды түзүү, аракеттеги мыйзамдардын ченемдерин сактоо менен добуш берүүнүн натыйжаларын айкын жана так чыгаруу үчүн бардык керектүү чаралар көрүлөрүнө ишенимин билдирди.
КР БШК аппаратынын маалымат бөлүмү
