Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоону өткөрүү боюнча Бишкек шаарында ишке ашырылып жаткан чараларга көмөктөшүү боюнча республикалык штабдын көчмө жыйыны болуп өттү.
Жыйынга штабдын төрагасы, Кыргыз Республикасынын Коопсуздук кеңешинин катчысы М. Иманкулов, штабдын тең төрагасы, КР БШК төрайымы Н. Шайлдабекова, Бишкек шаарынын мэри, мамлекеттик райондук администрациялардын башчылары - акимдер, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, прокуратуранын жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрү, ошондой эле Бишкек шаарындагы округдук жана участкалык шайлоо комиссияларынын төрагалары катышты.
Бишкек шаарында 428 599 шайлоочу катталган. 4 округдук шайлоо комиссиясында 228 шайлоо участогу ачылды. Даярдыкты шайлоо комиссияларынын 3118 мүчөсү ишке ашырат.
Округдарга бөлүнүү жана шайлоочулардын саны төмөнкүчө:
№26 Ленин шайлоо округу төмөнкүлөрдү камтыйт: Ленин району толугу менен (Ленин районунун №1002, 1003, 1004, 1005, 1006, 1007, 1040, 1041, 1042, 1043, 1044 шайлоо участкаларынын чектерин кошпогондо). Шайлоочулардын жалпы саны 110 870 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 51. Ленин шайлоо округунун курамына 12 ОШК мүчөсү кирген.
№27 Биринчи Май шайлоо округуна төмөнкүлөр кирет: Биринчи Май району толугу менен, Ленин районундагы №1002, 1003, 1004, 1005, 1006, 1007, 1040, 1041, 1042, 1043, 1044 шайлоо участкаларынын чектери толугу менен кирет. Шайлоочулардын жалпы саны 109 308 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 60. Биринчи Май шайлоо округунун курамына 12 ОШК мүчөсү кирет.
№28 Октябрь шайлоо округуна төмөнкүлөр кирет: Октябрь району толугу менен (Октябрь районунун №1150, 1157 шайлоо участокторунан башка). Шайлоочулардын жалпы саны 105 320 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 57. Октябрь шайлоо округуна 12 ОШК мүчөсү кирет.
№29 Свердлов шайлоо округу төмөнкүлөрдү камтыйт: Свердлов району толугу менен, Октябрь районунун №1150, 1157 шайлоо участкаларынын чек аралары толугу менен кирет. Шайлоочулардын жалпы саны 103101 жаран. Шайлоо участкаларынын жалпы саны 60. Свердлов шайлоо округунун курамына 12 ОШК мүчөсү кирет.
Республикалык штабдын башчысы, Коопсуздук Кеңешинин катчысы М. Иманкулов Бишкек шаарынын мамлекеттик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүнө шайлоого даярдык көрүү боюнча шайлоо комиссияларынын ишине көмөк көрсөтүү боюнча милдеттерди койду, анын ичинде шайлоо участкаларын материалдык-техникалык жабдуу, үзгүлтүксүз жарык, байланыш, Интернет байланышы, суук мезгилде жылытуу, имараттарды дезинфекциялоочу чараларды көрүү жана башка уюштуруу чаралары бар. Шайлоону уюштурууга мүмкүн болгон бардык жардам менен бирге, башкаруу органдары комиссиялардын ишине кийлигишүүгө жол бербеши керек. Укук коргоо органдары үчүн маанилүү артыкчылыктуу милдети катары, Коопсуздук кеңешинин катчысы партиялардын жана талапкерлердин кызыкчылыгында административдик ресурсту мыйзамсыз пайдаланууга жана добуштарды сатып алууга каршы натыйжалуу чаралардын алдын алууну жана көрүүнү белгиледи.
Штабдын тең төрагасы Н. Шайлдабекова Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоонун жол-жобосунун өзгөчөлүктөрү тууралуу маалымат берди.
«Бир мандаттуу округдардан 36 депутат, ал эми 54 депутат пропорционалдык система боюнча шайланган аралаш система аймактардын, саясий жана социалдык топтордун өкүлчүлүгүнүн балансын камсыз кылуу үчүн иштелип чыккан. Саясий партиялардын тизмелеринде аялдардын, ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелгендердин, жаштардын жана этникалык топтордун өкүлдөрүнө мүмкүнчүлүк берген квоталар сакталган. Аралаш системаны тандап алуу өлкөнү өнүктүрүүнүн бул маанилүү этабында биздин коомдо болгон аймактык, коомдук жана саясий топторду мүмкүн болушунча өкүлчүлүк кылуу үчүн зарыл болгондуктан келип чыкты.
Шайлоонун канчалык эркин өткөнү, жарандардын шайлоо жана шайлануу укуктары канчалык толук ишке ашканы демократиялык шайлоонун негизги көрсөткүчү болуп саналат. Мамлекеттин аракеттери да ушул укуктарды камсыз кылууга багытталышы керек. Ар бир орган мыйзамда белгиленген компетенциялардын чегинде жана шайлоо процессинин өзгөчөлүгүн эске алуу менен өз ыйгарым укуктарын жүзөгө ашырат. Шайлоонун негизги өзгөчөлүгү - бул мөөнөт. Экинчи өзгөчөлүк – шайлоолор бул саясий процесс, шайлоого катышкан талапкерлерге же партияларга карата ар кандай теңсиз шарт же мамиле коомдук-саясий кырдаалдын курчушуна алып келиши мүмкүн»,-деди ал.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрүн, прокурорлорду, укук коргоо органдары жана шайлоо комиссиялары менен бирдикте шайлоонун көп субъекттүүлүгүн эске алууга, шайлоо мыйзамдарынын бузулушуна ыкчам жооп берүүгө жана административдик ресурсту колдонууга жол бербөө боюнча чараларды көрүүгө чакырышты. Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын өкүлдөрү шайлоо субъекттеринин ар биринин укуктарын эске алышы керек, айрыкча алдыдагы шайлоолордун көп субъекттүүлүгү аралаш шайлоо системасынын эсебинен бир мандаттуу округдарда да пропорционалдык системада да көбөйүп жаткандыктан, бул жеке талапкерлердин санынын көбөйүшүн билдирет.
Ачыкталган мыйзам бузуулар жөнүндө маалымат берүүнүн, келип түшкөн даттануулар жана сигналдар боюнча иштерди аягына чейин жеткирүүнүн, шайлоодо мыйзам бузууларды кароонун 2-3 күндүк мөөнөтүн жана тартибин сактоо маанилүү экени белгиленди. Үгүт жүргүзүү мезгили - активдүү иш күтүлгөн эң активдүү этап болуп саналат. Көп нерсе шайлоонун алдыңкы күнү имараттын сыртында добуш берүүгө байланыштуу болот.
Шайлоочуларга карата негизги милдет - жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу, биометрикалык каттоодон өтпөгөн шайлоочулардын тизмеси менен иштөө тапшырмасы берилди. Бишкекте 45 миң жаран шайлоочулардын тизмесине киргизилген эмес. Ошол эле учурда 2015-жылдан тарта республикада шайлоочулардын тизмеси 1 миллион кишиге көбөйгөн. Парламенттик шайлоону уюштуруунун алкагында калкты тейлөө борборлорунун иш убактысын көбөйтүү, мобилдүү топтордун чогуу жашаган жерлерде иштөөсү каралууда. Жалпысынан республика боюнча 300 миң адам биометрикалык каттоодон өткөн эмес, 2015 -жылга салыштырганда ошол кезде алардын саны 900 миң адам болгон.
Жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын башчыларына ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдардын шайлоо укуктарын камсыз кылууну дыкат иштеп чыгуу тапшырылды. "Кошунаңды өзүң менен ала кел" акциясын кайра баштоо зарыл, анын алкагында мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарга шайлоо участкаларына барууда жардам көрсөтүлөөрү айтылды. КР БШК төрагасы ошондой эле бул акцияга жаш ыктыярчылар тартыларын маалымдады.
Ар бир округда округдук шайлоо комиссияларынын төрагаларынын, прокуратуранын жана укук коргоо органдарынын өкүлдөрүнөн түзүлгөн ыкчам аракет кылуучу координациялык топторунун ишмердүүлүгү жана өз ара аракеттенүүсү боюнча түшүндүрмөлөр берилди.
БШК төрайымы жогорку компетенттүүлүгү жана жоопкерчилиги шайлоо системасынын иши үчүн маанилүү негиз болгон шайлоо комиссияларындагы мугалимдердин ишине ыраазычылык билдирди. Ошол эле учурда Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоодо талапкерлерди, саясий партияларды колдоо үчүн үгүт иштерине билим берүү кызматкерлерин тартуунун жол берилбестиги белгиленди.
«Ар бир жетекчи өзүнүн функционалдык милдеттерине жана алардын сапаттуу аткарылышына көңүл бурушу керек. Биздин катышуубуз шайлоо участокторун материалдык -техникалык жактан камсыздоо жагынан болушу керек. Шайлоо процессине бир дагы жетекчи катышпашы керек», - деди Бишкек шаарынын мэри Айбек Жунушалиев.
Жыйындын жүрүшүндө мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилерине төмөнкү милдеттер жүктөлдү:
- үзгүлтүксүз байланышты, электр энергиясын, транспортту, жылуулук менен камсыздоону, шайлоо комиссияларын материалдык -техникалык камсыздоо үчүн шайлоо комиссияларына жардам көрсөтүү:
- коронавирустук инфекциянын жайылышын алдын алуу үчүн санитардык -эпидемиологиялык талаптарды сактоо:
- укук коргоо органдары тарабынан шайлоо участкаларынын жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрүнүн коопсуздугун камсыз кылуу;
- биометрикалык каттоодон өтүү боюнча шайлоочулар арасында маалыматтык -консультациялык иштерди жүргүзүү, шайлоочулардын тизмелерин тактоо;
- административдик ресурстарды колдонуу, шайлоочуларды сатып алуу, ошондой эле башка мыйзамды бузуу учурларында ыкчам чара көрүү;
- муктаждыктар картасын тактоо, кыймыл - аракети чектелген адамдар үчүн шарттарды түзүү (пандустар, тосмолор, чалуу баскычтары менен жабдуу), өзгөчө категориядагы жарандар менен иштөө;
- шайлоого даярдыктын жана уюштуруунун жүрүшү жөнүндө республикалык штабга өз убагында маалымат берүү.
КР БШК Маалымат бөлүмү
