Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы 2020-жылдын 15-октябрында өз жыйналышында Ө.Ч. Текебаевдин Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2017-жылдын 1-ноябрындагы №529 токтомун жокко чыгаруу жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты статусун калыбына келтирүү бөлүгүндөгү арызын канааттандыруу, 2017-жылдын 15-декабрындагы №546 токтомун жокко чыгаруу бөлүгү боюнча баш тартуу жөнүндө токтом кылды.
2020-жылы 8-октябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясына Ө.Ч. Текебаевден Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын мурда ага берилген мандатын кайтарып берүүгө байланыштуу арыз келип түштү.
Арызда депутаттын мандатынан мөөнөтүнөн мурда ажыратуу үчүн мыйзамдуу негиздер жараксыз болуп калгандыгы, себеби Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун 2019-жылдын 21-августундагы токтомуна ылайык ага карата мурда чыгарылган Бишкек шаарынын Биринчи май райондук сотунун 2017-жылдын 16-августундагы өкүмү, Бишкек шаардык сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2017-жылдын 2-октябрындагы өкүмү, Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2017-жылдын 21-ноябрындагы токтому жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2019-жылдын 3-майындагы токтому жокко чыгарылганы белгиленет.
Ушуга байланыштуу арыз берүүчү Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ө.Ч. Текебаевдин ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтоткон жана бош калган мандатты саясий партиядан талапкерлердин тизмеси боюнча кийинки талапкер И.Т. Гайпкуловго өткөрүп берген Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2017-жылдын 1-ноябрындагы №529 жана 2017-жылдын 15-декабрындагы №546 токтомдорун жокко чыгарууну өтүнөт.
Арыз берүүчү берген материалдарды карап чыгып, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы төмөнкүлөрдү белгиледи:
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 73-беренесине, “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 65-беренесине, “Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын статусу жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 3-беренесине ылайык Жогорку Кеңештин депутатынын ыйгарым укуктары ага карата соттун күнөө коюу өкүмү мыйзамдуу күчүнө киргенде мөөнөтүнөн мурда токтотулары белгиленген.
Жогоруда аталган беренелердин негизинде, ошондой эле Бишкек шаарынын Биринчи май райондук сотунун 2017-жылдын 16-августундагы арыз берүүчүгө карата күнөө коюу өкүмү күчүнө киргендигине байланыштуу Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2017-жылдын 1-ноябрындагы №529 токтому менен Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты Ө.Ч. Текебаевдин ыйгарым укуктары мөөнөтүнөн мурда токтотулган.
“Кыргыз Республикасынын Президентин жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Кыргыз Республикасынын конституциялык Мыйзамынын 65-беренесинин 3-бөлүгүнө, “Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 7-беренесине ылайык, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2017-жылдын 15-декабрындагы №546 токтому менен бош калган мандат “Ата Мекен” саясий партиясынан талапкерлердин тизмесиндеги кийинки талапкер И.Т. Гайпкуловго өткөрүп берилген.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Соту 2019-жылдын 21-августунда мурда чыгарылган Бишкек шаарынын Биринчи май райондук сотунун 2017-жылдын 16-августундагы өкүмүн, Бишкек шаардык сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2017-жылдын 2-октябрындагы өкүмүн, Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2017-жылдын 21-ноябрындагы токтомун жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун кылмыш иштери жана административдик укук бузуулар боюнча соттук коллегиясынын 2019-жылдын 3-майындагы токтомун жокко чыгарган жана Ө.Ч. Текебаевдин ишин жаңыдан ачылган жагдайлар боюнча кайра карап чыгуу үчүн Бишкек шаарынын Биринчи май райондук сотуна жөнөткөн.
Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 442-беренесине ылайык соттун мыйзамдуу күчүнө кирген өкүмү, аныктамасы, токтому жокко чыгарылышы жана иш боюнча өндүрүш жаңы же жаңыдан ачылган жагдайлар боюнча кайра жаңыртылышы мүмкүн.
Апелляциялык жана кассациялык тартипте чечим чыгарганга чейин сотко белгисиз болгон материалдар Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотуна берилген. Берилген далилдерди эске алып, ал жагдайларды жаңыдан ачылган жагдайлар катары таанып, Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотунун соттук коллегиясы сотто жаңы териштирүү үчүн ишти биринчи инстанциядагы сотко жөнөткөн.
Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын статусун партиялык тизме боюнча алуу жарандардын өздөрүнүн пассивдүү шайлоо укуктарын ишке ашыруусу болуп эсептелерин белгилей кетүү керек. Депутаттын ыйгарым укуктарын токтотуу, башкача айтканда, парламенттин мүчөсү катары шайлоочулар менен байланышын токтотуу соттун чечими менен жүзөгө ашырылып, кийинчерээк сот тарабынан жокко чыгарылган. Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 16-беренесине ылайык адам укуктары жана эркиндиктери ажырагыс, ал ар бир адамга төрөлгөндөн эле таандык. Адам укуктары жана эркиндиктери Кыргыз Республикасынын жогорку баалуулуктарына кирет.
Жогоруда баяндалгандын негизинде азыркы учурда Ө.Ч. Текебаевде анын Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу жагдайлары жок.
Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында депутаттын мандатын кайтарып берүү механизми каралбагандыгын белгилей кетүү керек. Ошого карабастан, жол-жобо жагынан жетиштүү түрдө жөнгө салуунун жок экендиги шайланган депутаттын анын депутаттык ишке укуктарын калыбына келтирүүгө негиз түзүүчү укугун ишке ашырууга тыюу салуу катары каралбоого тийиш.
Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 26-беренесине ылайык ар бир адам мыйзамда каралган тартипте күнөөлүү экени далилденмейинче жана соттун мыйзамдуу күчүнө кирген чечими менен белгиленмейинче кылмыш жасаганга күнөөсүз деп эсептелет. Бул принциптин бузулушу материалдык жана моралдык зыяндын орду сот аркылуу толтуруп берилүү үчүн негиз болуп эсептелет. Эч ким өзүнүн күнөөсүздүгүн далилдөөгө милдеттүү эмес. Күнөөлүү экенине карата ар кандай шектенүү айыпталуучунун пайдасына чечмеленет.
Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы жогоруда баяндалганды эске алып, ошондой эле Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 26, 73-беренелеринин негизинде, “Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 7, 18-беренелерин жетекчиликке алуу менен Ө.Ч. Текебаевдин Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын 2017-жылдын 1-ноябрындагы №529 токтомун жокко чыгаруу жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаты статусун калыбына келтирүү бөлүгүндөгү арызын канааттандырууну, 2017-жылдын 15-декабрындагы №546 токтомун жокко чыгаруу бөлүгү боюнча баш тартууну чечти. Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутатына белгиленген үлгүдөгү күбөлүк жана төш белги берүү чечими кабыл алынды.
КР БШК маалымат бөлүмү
