“Конституционализм жана укук үстөмдүгү” индиялык-кыргыз симпозиуму

28 ноября 2019

26-ноябрда Бишкекте Индиянын Кыргыз Республикасындагы Элчилиги менен Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы тарабынан уюштурулган, Индиянын Конституциясы кабыл алынган күндөн тартып 70 жылдыгына арналган “Конституционализм жана укук үстөмдүгү” индиялык-кыргыз симпозиуму өттү.

Симпозиумдун ачылышында Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасы Н.Шайлдабекова, Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңештин депутаты, Индия Республикасы, Бангладеш Республикасы, Шри-Ланка менен кызматташтык боюнча депутаттык достук тобунун жектекчиси Э. Байбакпаев, Индия Республикасынын Кыргыз Республикасындагы Атайын жана Ыйгарым укуктуу элчиси Алок А. Димри куттуктоо сөзү менен чыгышты.

Симпозиумдун максаты демократиянын биргелешип жолун жолдоо жана укук үстөмдүгүн белгилөө, парламентаризмдин конституциялык негиздерин, Кыргыз Республикасында жана Индияда эркин шайлоолорду талкуулоо болуп саналат.

Кыргыз Республикасынын БШКсынын башчысы Индиянын Элчисин жана анын атынан Индиянын жарандарын Индиянын конституциясынын
70 жылдык маарекеси менен куттуктады.Ошону менен бирге ал Индия менен кызыкчылыктардын жалпылыгы байланыштырып тургандыгын, Индиядан үйрөнө турган көп нерселердин бар экендигин белгиледи.

“Конституционализм көз карандысыз Индияда, татаал жолдон өттү. Индия Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин колониялык көз карандуулуктан бошонуп чыккан биринчи ири өлкөлөрдүн бири болуп саналат, ал өзүнүн кайталангыс мамлекетин түзүп, башка эркиндике чыккан өлкөлөр менен элдер үчүн үлгү болуп калган кеңири жана негиздүү коомдук дискуссиянын негизинде өзүнүн Конституциясын кабыл алды.

Индиядагы парламентаризм 70 жылдын ичинде убакыттын татаал сыноосунан өтүп, өзүнүн туруктуулугун жана ырааттуу өнүккөнүн  көрсөтө алды. Бүгүнкү күндө Индия эң жогорку деңгээлдеги демократиялык мамлекет болуп эсептелет.

Парламенттик демократияны куруу багытында Индиянын саясий системасынын туруктуулугуна жетишүү тажрыйбасы Кыргызстан үчүн эң баалуу болуп саналат”, - деп билдирди КР БШКсынын башчысы.

Индия Республикасынын Кыргыз Республикасындагы Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси Алок. А Димри шайлоо комиссиялары жана биздин конституция укук үстөмдүгү болуп калыптанган жана пайдалуу башкарууну көздөгөн демократиялуу өлкөлөр үчүн үлгү болуп санала тургандыгын баса белгиледи.

 “Дүйнө жүзүндө ири демократиялуу болушу менен Индиянын конституциясы негизги укук, милдеттүүлүк, парламенттик демократия, бийликтин бөлүштүрүлүшү, эркин жана адилеттүү шайлоолор биздин парламенттик салтыбыздын негизи катары бийликтин тынч жана жөнөкөй алмашуусу жаатындагы аракеттер убакыттын чоң сыноосунан өттү”, - деп билдирди элчи мырза.

“Конституционализм жана укук үстөмдүгү” симпозиумунун ишине Борбордук Азиядагы Америка Университетинин директору Андрев Кучинс катышып, өз сөзүндө жарандык коомду түзүү жана өнугүү маселелерине кеңири токтолду. КР ТИМинин Дипломатиялык академиясынын ректору Чынара Адамкулова эки өлкөнүн ортосундагы эки тараптуу кызматташуулар боюнча кеңири сөз козгоду, ал эми Кыргыз Республкасынын Атайын жана Ыйгарым укуктуу посланниги Евгений Каблуков Индия Республикасынын конституциялык түзүлүшүнүн негиздери, укуктук мамлекеттин калыптанышы жана Экинчи дүйнөлүк согуштан кийинки саясий процесстер тууралу айтып берди. Ал эми Ж.Баласагын атындагы КУУнун профессору  Тынчтыкбек Чоротегин чогулгандардын алдында анча чоң эмес тарыхый экскурс жүргүзүп, Индиянын адамзат цивилизациясындагы жетишкен ийгиликтерине жана ролуна кеңири токтолду. Профессор  Таму  Чаттопадхай белгилегендей, Индиянын математика жана медицина илимдерине кошкон салымдары уникалдуу. Ошондой эле илимдин башка тармактарында да кыйла белгилүү ачылыштар жасалды. Ал эми профессор Таму Чаттопадхай Индиянын билим берүү жаатында мазмуунду баяндама жасады.

Симпозиумдун аягында дискуссияга катышкандар өздөрү кызыккан маселелер боюнча лекторлорго  бир катар суроолорду беришти.

КР БШК аппаратынын маалыматтык бөлүмү