2019-жылы 27-28-июнда Братислава шаарында КР БШК мүчөсү А.Т.Асаналиевдин, КР Президентинин Аппаратынын жана сот тутумунун өкүлдөрүнүн катышуусунда “Шайлоого байланыштуу талаш-тартыштарды чечүү” деген темада шайлоолорду уюштурууга жооптуу органдардын 16 Европа конференциясы болуп өттү.
Конференциянын катышуучулары шайлоо талаш-тартыштарын натыйжалуу чечүү үчүн көз карандысыз сот тутуму, соттук коргоонун натыйжалуу каражаттары жана тийиштүү укуктук жол-жоболорду сактоо менен сотто адилет териштирүү сыяктуу негизги укуктарга жана стандарттарга таянуу зарыл экенин белгилешти.
Конференциянын жыйынтыгында шайлоолорду уюштурууга жооптуу органдарга ашкере татаалдашууга жол бербеш үчүн даттанууларды жана апелляцияларды берүүнүн так, ырааттуу жол-жоболорун аткаруу сунушталган тыянактар чыгарылды. Шайлоо комиссиялары менен соттордун ортосундагы юрисдикциялардын кагылышуусунан жана бирдей даттанууларды берүүнүн кош ыкмаларынан оолак болуу керек.
КР БШК 2017-жылы Венеция комиссиясынын эксперттик колдоосу менен шайлоо талаш-тартыштарын чечүү үчүн ченемдик базаны жана талаш-тартыштарды даттануунун практикасын иштеп чыккан. Даттанууларды берүүнүн жөнөкөй жана түшүнүктүү механизми иштелип чыкты, ошондой эле судьялар, шайлоо комиссияларынын, укук коргоо органдарынын кызматкерлери үчүн окутуу семинарлары өткөрүлдү.
БШКда түзүлгөн жана сайтта иштелип чыккан даттануулардын электрондук реестри бардык даттанууларды жана алар боюнча БШКнын жана соттордун чечимдерин камтыйт. Бул реестр шайлоо процессине талдоо жүргүзүп, анын солгун жактарын ачууга мүмкүнчүлүк берет. Учурда маалыматтарды сайтта чагылдырууну жакшыртуу боюнча иштер аткарылып жатат. Санариптештирүү алкагында маалыматтардын блоктору көрсөтмөлүү болсун үчүн реестрге өзгөртүүлөр киргизилмекчи.
Бул механизм Кыргызстандын тарыхында шайлоо талаш-тартыштарын жөнгө салуу маселелери боюнча жаңылык болуп саналат.
Европа конференциясынын корутунду документинде шайлоо талаш-тартыштарын чечүү техникалык маселедей көрүнгөнү менен анда саясий эрк жана мыйзамды талаптагыдай колдонуу айкындуулук, мыйзамдуулук жана шайлоого ишеним үчүн чечүүчү мааниге ээ экени белгиленет.
КР БШКнын аппаратынын маалымат бөлүмү
