Добуш берүү 24-февралда өтүүчү Молдованын Парламентинин депутаттарын шайлоого мониторинг жүргүзүүгө Кыргыз Республикасынан эл аралык байкоочулар катышууда.
Жогорку Кеңештин депутаттары Ч. Турсунбеков, М. Сабиров, Б. Турусбеков, ошондой эле, КР БШК менен ТИМ өкүлдөрү КМШнын жана КМШ Парламенттер арасындагы Ассамблеянын эл аралык байкоочулар курамына киришти.
Миссиянын программасында – Молдова Республикасынын Парламентинин спикери Адриан Канду менен, ал эми добуш берүү күнү Кишинев шаарынын округдук кеңештеринде жана шайлоо участокторунда добуш берүүнүн жүрүшүнө байкоо жүргүзүү.
2019-жылы 24-февралда Молдова Республикасында өлкөнүн жогорку мыйзам чыгаруу органына (Парламентине) онунчу шайлоо өткөрүлөрүн эске салабыз.
Республиканын 18 жашка толгон 3,26 миллион жараны депутаттарды шайлоо укугуна ээ. Мында 2,84 миллион адам шайлоо округдарына бөлүштүрүлгөн. Бул санга Приднестровьенин добуш берүү укугуна ээ тургундары (230 миң адам), ошондой эле, туруктуу каттоосу жок, анын ичинде расмий түрдө эмиграциядагы жарандар (210 миң адам) кирбейт.
Молдовада жана анын чегинен тышкары жерлеринде 2143 шайлоо участогу иштесе, алардын ичинен 47си Приднестровье регионунун аймагында, ал эми 125и – чет өлкөлөрдө иштейт. Добуш берүү үчүн участоктордун көбү – 29у Италияда болот, Румынияда 12си ачылат, АКШда ошончо санда. Молдованын эң ири диаспорасы бар Россияда 11 шайлоо участогу – Москва менен Санкт-Петербургда – экиден, Красноярскиде, Нижневартовскиде, Сочиде, Курскиде, Тулада, Новосибирскиде жана Калининградда – бирден ачылат.
Молдовада парламенттик шайлоо партиялык тизме боюнча 50 депутатты, ал эми калган бир мандаттуу округдар боюнча 51 депутатты шайлоону караган жаңы аралаш тутумга ылайык өткөрүлөт.
Молдованын БШКсынын маалыматтары боюнча шайлоого 15 саясий партия катышат, бир мандаттуу округдар боюнча 319 талапкер катышууда, алардын ичинен 50дөн ашыгы – көз карандысыз, ал эми калгандары – тигил же бул партиянын өкүлдөрү. Эл өкүлдөрүнүн мандаттары үчүн бардыгы 1000ге жакын адам ат салышат.
Парламентке өтүү үчүн төмөнкүдөй шайлоо босоголору белгиленген: саясий партиялар үчүн – 6%, эки же андан ашык партиялардан турган саясий блоктор үчүн – 8%. Бир мандаттуу округда шайлоочулардын көпчүлүк добушун алган талапкер шайланды деп эсептелет. Эгерде бир нече талапкер добуштардын тең санын алса, округдук шайлоо кеңеши чүчүкулак аркылуу жеңүүчүнү аныктайт.
Шайлоо менен бир эле күндө кеңеш берүүчү референдум өтөт, анда жарандар депутаттардын санын 101ден 61ге кыскартууга жана алардын мандатын кайра чакыртып алуу механизмдерин киргизүүгө байланыштуу маселелерге жооп берет. Эгерде референдум калктын көпчүлүк добушу менен жактырылса, анда кийинки шайлоодо депутаттардын саны кыскартылышы мүмкүн. Эгерде референдумга шайлоочулардын тизмелерине киргизилгендердин үчтөн биринен кем эмеси катышса, ал болуп өттү деп таанылат. Парламенттик шайлоодо шайлоо болуп өттү деп таануу үчүн шайлоочулардын келүүсүнүн босогосу жок.
Шайлоого жергиликтүү 2,4 миңден ашык жана КМШны кошкондо ар кыл уюмдардан 739 эл аралык байкоочу байкоо жургүзөт.
КР БШК аппаратынын маалымат бөлүмү
