Башкы Жаңылыктар Выступление Председателя ЦИК КР Шайлдабековой на парламентских слушаниях …

Выступление Председателя ЦИК КР Шайлдабековой на парламентских слушаниях по проекту конституционного Закона Кыргызской Республики «О референдуме Кыргызской Республики»

10-Окт, 2016

10.10.2016 года

Согласно Закону КР «Об избирательных комиссиях КР по выборам и проведению референдумов КР», одной из основных и важных задач Центральной избирательной комиссии Кыргызстана является - обеспечение соблюдения на территории Кыргызской Республики избирательных прав и права на участие в референдуме граждан Кыргызской Республики, и обеспечение единообразного применения избирательного законодательства.

Конституцией Кыргызской Республики установлено, что народ Кыргызстана является единственным источником государственной власти и осуществляет свою власть непосредственно на выборах и референдумах, а также через систему государственных органов и органов местного самоуправления на основе Конституции и законов.

Рассматриваемый конституционный Закон Кыргызской Республики «О референдуме Кыргызской Республики» станет важным шагом на пути создания правовых основ реализации закрепленных Конституцией прав граждан на участие в управлении государством через общенациональное голосование по важнейшим вопросам общественной и государственной жизни. В проекте конституционного закона Кыргызской Республики «О референдуме Кыргызской Республики» приводятся в соответствие с Конституцией и законами в сфере выборов:

- перечень субъектов, инициирующих проведение референдума;

- перечень вопросов, выносимых на референдум;

- порядок назначения референдума

- и процедуры проведения референдума.

Референдум это один из способов участия народа в принятии решений, важных для государства и для каждого отдельного гражданина, а если на референдум выносятся проекты законов – референдум представляет собой непосредственное правотворчество народа.

Институт референдума, являясь важнейшим институтом прямой демократии имеет глубокие исторические корни с 5 века до нашей эры.

К сожалению, институт референдума в Кыргызстане в прежние годы независимости Кыргызстана использовался властью в качестве инструмента для установления семейного правления и коррупционных систем управления, и тем самым был практически дискредитирован в глазах граждан. Этим обстоятельством сейчас пользуются политики, выступающие против проведения референдумов.

Кардинальное реформирование избирательной системы, инициированное Президентом Атамбаевым А.Ш. и одобренное Национальным Советом по устойчивому развитию Кыргызской Республики, принятое Жогорку Кенешем Кыргызской Республики и реализованное ЦИК и Правительством в процессе выборов в парламент в 2015 году, сделало процесс учета избирателей и голосования на выборах прозрачным и достоверным, вернуло доверие граждан к процессу голосования.  

В качестве плюсов рассматриваемого законопроекта хотелось бы отметить следующие важные моменты:  

ПЕРВОЕ. Прежде всего хотелось бы отметить расширение прав граждан Кыргызской Республики на инициирование референдума. При этом, процедура инициирования будет проводиться в соответствии с  законом Кыргызской Республики от 2011 года «О народной законодательной инициативе в Кыргызской Республике».

ВТОРОЕ. Важнейшим компонентом законопроекта внедрение в процесс проведения референдума новой избирательной модели с использованием технологий биометрической идентификации избирателей и автоматического подсчета голосов.

Законодательством уже предусмотрено использование новых технологий идентификации избирателей и подсчета голосов при выборах Президента, депутатов Жогорку Кенеша, депутатов местных кенешей. Как я уже отмечала, апробация этой модели на парламентских и местных выборах в 2015 -16 годах способствовали исключению фальсификаций в процессе голосования и определения их итогов, в виде каруселей и вбросов бюллетеней, что позволило вернуть доверие граждан к выборам, стало основой проведения демократических, честных и прозрачных выборов в Жогорку Кенеш и местные кенеши Кыргызстана.

Как руководитель верхнего звена системы избирательных комиссий страны, могу уверенно сказать, что на уровне организаторов выборов и референдумов, т.е. в избирательных комиссиях всех уровней, с внедрением новых технологий, практически исключается возможность фальсификации участия в выборах и итогов голосования.

Предусмотренное законопроектом использование этих технологий и при проведении референдума станет важным шагом к тому, чтобы сделать процесс общенационального голосования – референдума - честным и прозрачным, при котором будет учтен и достоверно подсчитан голос каждого гражданина страны.

ТРЕТЬЕ. Правила и процедуры проведения референдума в рассматриваемом законопроекте унифицируются с правилами и процедурами действующих законов о выборах Президента, депутатов Жогорку Кенеша и местных кенешей, которые уже подверглись значительному реформированию и демократизации.

Это касается списков участников референдума, порядка образования участков и формирования избирательных комиссий, порядка голосования, установления итогов голосования, избирательных споров  и т.д.

Унификация процедур выборов и референдума в проекте закона приведет к применению в процессе референдума уже применяемых при выборах, но не применявшихся ранее и не имеющихся в действующем законе о референдуме институтов и процедур.

Так, новым для процедуры проведения референдума является более подробная регламентация определения результатов референдума. Или например, действующий закон о референдуме 2007 года не регламентировал права, обязанности, порядок назначения и аккредитации наблюдателей, в том числе и международных. То же самое и с аккредитацией СМИ, участие которых в референдуме прописано в новом проекте более четко. Эти нормы несомненно, улучшают прозрачность, гласность проведения референдума.

Унификация процедур важна и для избирателей и для системы избирательных комиссий, организующей референдумы. Единые правила и процедуры делают процесс референдума более ясным и понятным для избирателей, более четким для организаторов голосования- избирательных комиссий.

Единые правила и процедуры также делают возможным совмещение голосований разных видов и их одновременное проведение. Практика проведения единых дней голосования, применяемая во всем мире, станет далее возможной и в Кыргызстане. Немаловажным преимуществом такой практики является экономия финансовых затрат, временных и человеческих ресурсов  на проведение голосования.

ЧЕТВЕРТОЕ. В предлагаемом проекте усовершенствованы положения о правилах агитации в ходе референдума.

Законопроект предусматривает, что агитацию можно начинать сразу после вступления закона о назначении референдума в силу, после регистрации группы агитации «за» и группы «против» вопросов, вынесенных на референдум.

Главным в этом разделе является регламентация равных прав как  сторонников, так и противников  решений, вынесенных на референдум,  на предоставление им бесплатного - и равные условия платного эфирного времени на каналах государственных и частных телерадиоорганизаций, рекламных площадей в печатных изданиях, при проведении массовых мероприятий и других видов агитации.

В этой связи хотелось бы отметить, что правила агитации на референдуме, предусмотренные законопроектом, дают возможность и сторонникам и противникам вопросов, выносимых на референдум в полной мере донести до граждан в период агитации свои аргументы и обоснования.

Данные нормы в совокупности с другими вышеотмеченными положениями, предоставляют гражданам возможность сделать свой осознанный и ответственный самостоятельный выбор в пользу тех или иных решений на референдуме.

 

 Уважаемые участники парламентских  слушаний!

Институт референдума исключительно важен для дальнейшего развития современной кыргызской государственности, так как  согласно Конституции, институт референдума, наряду с выборами, является высшей формой выражения власти народа.

Совершенствование правовой основы референдума, заложенное инициаторами данного проекта Закона, несомненно расширит возможности реализации подлинного народовластия граждан через участие в общенациональном голосовании.

Центральная избирательная комиссия КР поддерживает принятие законопроекта с предлагаемыми поправками.

Башка жаңылыктар

Бардык жаңылыктар
КР БШКнын өкүлдөрү Жалал-Абад облусунда шайлоого даярдык көрүү маселелерин талкуулашты
22-Окт, 2026

КР БШКнын өкүлдөрү Жалал-Абад облусунда шайлоого даярдык көрүү маселелерин талкуулашты

2026-жылдын 21–22-октябрында Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын төрагасынын орун басары Русланбек Жакышов жана БШК мүчөсү Бөдөш Мамырова Жалал-Абад облусунун Манас шаарында, Ноокен, Базар-Коргон, Аксы жана Ала-Бука райондорунда жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын жетекчилери, укук коргоо органдарынын өкүлдөрү жана шайлоо комиссияларынын мүчөлөрү менен жумушчу жолугушууларды өткөрүштү.Жолугушуулардын жүрүшүндө 2027-жылдын 27-январына белгиленген Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоого даярдык көрүү, шайлоо процессин мыйзам талаптарына ылайык уюштуруу жана тиешелүү мамлекеттик жана муниципалдык органдардын өз ара аракеттенүүсүн камсыз кылуу маселелери каралды.БШК төрагасынын орун басары Русланбек Жакышов Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоодогу жаңы талаптар, шайлоо мыйзамдарына киргизилген өзгөртүүлөр, жаңыланган шайлоо технологиялары жана талапкерлерди колдоо тартибинин өзгөчөлүктөрү тууралуу кеңири баяндама жасады. Мындан тышкары, шайлоону даярдоо жана өткөрүүдө мамлекеттик бийлик органдарынын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын милдеттерине жана жоопкерчилигине токтолду. Ал эми укук коргоо органдарынын өкүлдөрү менен болгон талкууда шайлоо мыйзамдарынын бузулушуна жол бербөө, шайлоочуларга жана шайлоо процессинин башка катышуучуларына мыйзамсыз кысым көрсөтүү аракеттерин алдын алуу, шайлоо процессине мыйзамсыз кийлигишүүгө бөгөт коюу жана коопсуздукту камсыз кылуу маселелери белгиленди.Жарандардын шайлоо укуктарын толук ишке ашыруусуна шарт түзүү, шайлоо процессинин бардык этаптарында мыйзам талаптарын так сактоо, шайлоочулардын укуктары менен эркиндиктерин коргоо - маанилүү багыттардын бири.
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы шайлоо алдындагы үгүт иштерин мыйзамда белгиленген мөөнөттөн мурда жүргүзүүгө жол берилбестигин дагы бир жолу эскертет
21-Окт, 2026

КР БШКсы шайлоо алдындагы үгүт иштерин мыйзамда белгиленген мөөнөттөн мурда жүргүзүүгө жол берилбестигин дагы бир жолу эскертет

Бүгүн, 21-октябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын мүчөсү Тимур Оторбаевдин жетекчилиги астында Шайлоочуларды жана шайлоо процессинин башка субъекттерин маалымдоо маселелери жана үгүт жүргүзүү эрежелери боюнча Жумушчу топтун жыйыны өттү.Жыйындын жүрүшүндө социалдык тармактарга жүргүзүлгөн мониторингдин алкагында “Кыргыз Республикасынын Президентин жана Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоо жөнүндө” конституциялык Мыйзамынын шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүүнүн белгиленген мөөнөттөрүн жана шарттарын сактоо талаптарына каршы келүү белгилери бар материалдар аныкталып, каралды.Шайлоо мыйзамдарынын талаптарына ылайык келбеген материалдарды жарыялаган социалдык тармактардын активдүү колдонуучулары Санжарбек Тилеков, Айбек Теңизбай жана Туратбек Мусакеевдерге эскертүү берилип, билдирүүлөрүн өчүрүү милдеттендирилди. Аталган жарандар мындан ары мыйзамдардын талаптарын сактоого жана ушул сыяктуу бузууларга жол бербөөгө даяр экендиктерин билдиришти.Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы шайлоо алдындагы үгүт иштерин мыйзамда белгиленген мөөнөт башталганга чейин жүргүзүүгө тыюу салынарын дагы бир жолу эскертет. Бул талап шайлоо алдындагы үгүттүн мыйзамдарда каралган бардык формаларына жана ыкмаларына, анын ичинде социалдык тармактарда жана башка интернет-ресурстарда тиешелүү материалдарды жайгаштырууга жана таратууга да тиешелүү.БШК жарандарды, талапкерлерди, алардын өкүлдөрүн, саясий партияларды жана шайлоо процессинин башка катышуучуларын шайлоо мыйзамдарынын талаптарын так сактоого, мыйзамда белгиленген мөөнөт башталганга чейин шайлоо алдындагы үгүт катары бааланышы мүмкүн болгон аракеттерден оолак болууга, ошондой эле социалдык тармактарда маалыматтарды жайгаштырууда жана таратууда жоопкерчиликтүү мамиле кылууга чакырат.Жумушчу топ өз ыйгарым укуктарынын чегинде социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүүнү жана шайлоо мыйзамдарынын мүмкүн болгон бузуулары тууралуу материалдарды кароону улантат.Шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүүнүн мыйзамда белгиленген мөөнөттөрүн жана эрежелерин сактоо шайлоо процессинин катышуучулары үчүн бирдей мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылуунун, мыйзамдуулукту жана шайлоонун ачык-айкындуулугун сактоонун маанилүү шарты болуп саналат. 
Кененирээк билүү >>
Баткен, Ош жана Жалал-Абад облустарында жарандардын айрым категорияларынын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча тренингдер өткөрүлдү
19-Окт, 2026

Баткен, Ош жана Жалал-Абад облустарында жарандардын айрым категорияларынын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча тренингдер өткөрүлдү

2026-жылдын 15, 16 жана 19-октябрында Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын жарандардын айрым категорияларынын шайлоо укуктарын камсыздоо боюнча жумушчу тобунун мүчөлөрү Баткен, Ош жана Жалал-Абад облустарындагы мамлекеттик уюмдардын жана мекемелердин өкүлдөрү үчүн тренингдерди өткөрүштү. Тренингдердин негизги максаты – жарандардын айрым категорияларынын шайлоого катышуусун уюштуруу маселелери боюнча маалымдуулукту жогорулатуу жана тиешелүү адистердин компетенцияларын өнүктүрүү.  Окутуу программасы жалпы шайлоо укугунун негизги принциптеринен тартып, жарандардын айрым категорияларынын шайлоого катышуусун уюштуруунун практикалык маселелерине чейинки темаларды камтыды. Тренингдерге жалпысынан 225 адам катышты. Алардын арасында Кыргыз Республикасынын Эмгек, социалдык камсыздоо жана миграция министрлигинин, Ички иштер министрлигинин, Коргоо министрлигинин, Министрлер Кабинетине караштуу Мамлекеттик чек ара кызматынын, Министрлер Кабинетине караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын, ошондой эле Баткен, Ош жана Манас шаарларынын мэрияларынын өкүлдөрү болушту. Теориялык жана практикалык сабактардын жүрүшүндө катышуучулар төмөнкү негизги маселелерди кеңири талкуулашты:-        жалпы шайлоо укугу жана шайлоо укугун чектөөгө байланышкан маселелер, анын ичинде жарандардын айрым категорияларына тиешелүү жагдайлар;-        жарандардын айрым категорияларынын шайлоо укуктарын камсыздоодо шайлоо комиссиялары менен мамлекеттик органдардын өз ара аракеттенүүсү;-        шайлоо комиссияларынын электрондук порталдары жана шайлоо процесстерин санариптик форматта уюштуруу;-        жарандардын айрым категорияларын маалымдоо жана шайлоо алдындагы үгүт иштерин жүргүзүү тартиби;-        шайлоо участогунан тышкары жерде добуш берүүнү уюштуруу тартиби жана добуш берүүнүн купуялуулугун камсыздоо.Талкуулардын жүрүшүндө катышуучулар жарандардын айрым категорияларынын шайлоо укуктарын ишке ашырууда алардын укуктарын коргоо механизмдерине, шайлоо процессине тоскоолдуксуз катышуусу үчүн зарыл шарттарды түзүү маселелерине өзгөчө көңүл бурушту. Өткөрүлгөн тренингдер мамлекеттик органдардын жана мекемелердин өкүлдөрүнүн шайлоо укуктарын камсыздоо жаатындагы билимдерин тереңдетүүгө, ведомстволор аралык кызматташтыкты өнүктүрүүгө жана жарандардын айрым категорияларынын шайлоо процессине толук кандуу катышуусуна өбөлгө түзүүгө багытталды
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү тартибин бузган бир катар жарандарга эскертүү берди
19-Окт, 2026

КР БШКсы шайлоо алдындагы үгүт жүргүзүү тартибин бузган бир катар жарандарга эскертүү берди

Бүгүн, 19-октябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын Шайлоочуларды жана шайлоо процессинин башка субъекттерин маалымдоо маселелери жана үгүт жүргүзүү эрежелери боюнча Жумушчу топтун жыйыны өттү. Жыйында мыйзамда белгиленген үгүт жүргүзүү мөөнөтү башталганга чейин талапкерлерди колдоого же аларга каршы үгүттөөгө байланышкан мыйзам бузуулар боюнча тиешелүү чаралар көрүлдү. Атап айтканда, социалдык тармактар аркылуу белгилүү бир талапкерге добуш берүүгө же бербөөгө чакыруу, талапкерлерди шайлоого же шайлабоого багытталган материалдарды таратуу, ошондой эле шайлоочулардын тандоосуна таасир этүү максатында сурамжылоолорду уюштуруу жана алардын жыйынтыктарын пайдалануу фактылары каралды.Аныкталган мыйзам бузуулар боюнча Кыргыз Республикасынын Укук бузуулар жөнүндө кодексинин тиешелүү беренелерине ылайык, социалдык тармактардын активдүү колдонуучулары Залкарбек Кудайбердиев, Бахтияр Кыдыралиев, Малик Исмаилбек уулуна жана Жыргалбек Ибраимовдорго эскертүү берилди. Жогорудагы жарандар Жумушчу топ тарабынан айтылган сын-пикирлерди, сунуштарды эске алып, социалдык тармактардагы жарыялаган билдирүүлөрүн өчүрүүгө жана башка мындай аракеттерге барбай тургандыктарын билдиришти. Борбордук шайлоо комиссиясы бардык жарандарды, жалпыга маалымдоо каражаттарын жана социалдык тармактардын колдонуучуларын шайлоо мыйзамдарынын талаптарын так сактоого чакырат.
Кененирээк билүү >>