Башкы Жаңылыктар КМШ байкоочуларынын миссиясы: Шайлоо эркин, ачык-айкын болду

КМШ байкоочуларынын миссиясы: Шайлоо эркин, ачык-айкын болду

30-Ноя, 2021

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө байкоо жүргүзүүнүн натыйжалары боюнча Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин байкоочулар миссиясынын билдирүүсү

Миссиянын башчысы – В.П. Волков, “Эркин шайлоо” Россия фондусунун кеңешинин төрагасы.

Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин байкоочулар миссиясы 8-ноябрдан тартып 2021-жылдын 28-ноябрына дайындалган Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин депутаттарын депутаттарын шайлоону даярдоого жана өткөрүүгө байкоо жүргүзүүнү жүзөгө ашырды.

Миссия Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын, Шериктештиктин алкагында кабыл алынган документтерди жетекчиликке алып, шайлоо процессинин жүрүшүнө жана мамлекеттин ички иштерине кийлигишпестен, эркин жана көз карандысыз иш жүргүздү.

Миссиянын курамында Азербайджан Республикасынын, Армения Республикасынын, Беларусь Республикасынын, Казакстан Республикасынын, Россия Федерациясынын, Тажикстан Республикасынын, Түркмөнстандынын, Өзбекстан Республикасынын, Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигине катышкан мамлекеттердин парламенттер аралык ассамблеясынын, Беларусь жана Россия Бирлигинин парламенттик жыйынынын, ошондой эле Көз карандысыз Мамлекеттер Шериктештигинин аткаруу комитетинин өкүлдөрү болуп саналган 190 байкоочу аккредитациядан өткөрүлдү.

Алардын ишин Миссиянын Бишкек шаарында жайгашкан штабы координациялады.

Миссиянын өкүлдөрү шайлоо алдындагы өнөктүктүн жүрүшүн Кыргыз Республикасынын Борбордук шайлоо комиссиясынын, Тышкы иштер министрлигинин, Жогорку Соттун, Башкы прокуратуранын, Ички иштер министрлигинин жетекчилиги менен талкуулашты. Байкоочулар депутаттыкка талапкерлер, шайлоого катышкан бир катар саясий партиялардын шайлоо штабдарынын жетекчилиги менен жолугушту.

Шайлоо  өнөктүктүнө байкоо жүргүзүү алкагында Миссиянын башчысы В.П. Волков Борбордук шайлоо комиссиясынын төрагасы Н. Шайлдабекова, Министрлер Кабинетинин төрагасынын биринчи орун басары А. Кожошев, Тышкы иштер министринин орун басары А. Мадмаров, ЕККУ ДИАУБ Миссиясынын башчысы О. Гловер, ШКУ Миссиясынын башчысы Е. Ашимов менен жолугушуу өткөрдү, Бишкек шаарынын шайлоо комиссияларынын иштери менен таанышты.

Миссиянын штабынын эксперттери жана КМШ ПААнын Демократия, парламентаризмди өнүктүрүүгө байкоо жүргүзүү, жарандардын шайлоо укуктарын сактоо эл аралык институту (ДӨБЭИ) Кыргыз Республикасынын шайлоо мыйзамдарына талдоо жүргүзүштү жана аларда жарандардын шайлоо укуктарын жана эркиндиктерин камсыздоо, жалпы жана тең шайлоо укугунун, жашырын добуш берүүнүн негизинде көз карандысыз шайлоо органдары тарабынан уюштуруу  жөнүндө жоболор, шайлоо укуктарын коргоонун жана  шайлоо талаш-тартыштарын чечүүнүн механизмдери камтылганын белгилешет, бул эл аралык укуктун жалпы таанылган принциптерине жана ченемдерине жооп берет. Миссиянын пикири боюнча, Кыргыз Республикасынын шайлоо мыйзамдары эркин, ачык-айкын демократиялык шайлоолорду өткөрүүнү камсыздоого мүмкүнчүлүк түзөт.

Узак мөөнөттүү байкоо жүргүзүүнүн алкагында Миссиянын өкүлдөрү Ысык-Көл, Нарын, Чүй облустарында жана Бишкек шаарында жайгашкан ОШК жана УШКлардын иштери менен таанышты. КМШ байкоочулары комиссияларга иштөө үчүн зарыл шарттар түзүлгөнүн, алар байланыш каражаттары, компьютерлер, укуктук жана усулдук адабият менен камсыздалганын белгилейт. УШК орун-жайларында шайлоого катышкан талапкерлер, саясий партиялар тууралуу маалыматтар, добуш берүү тартиби тууралуу инфограммалар, коронавирус инфекциясын жуктурууну болтурбай коюу боюнча сунуштар жайгаштырылган.

Миссия жыйналыштары YouTubeде реалдуу убакыт режиминде берилип, Борбордук шайлоо комиссиясы маалымдуу жана ачык иштегенин белгиледи. Борбордук жана төмөн турган шайлоо комиссиялары шайлоону мыйзамдардын талаптарына ылайык талаптагыдай даярдоо жана өткөрүү үчүн керектүү чараларды көргөн.

Миссия депутаттыкка талапкерлерди жана талапкерлердин тизмелерин көрсөтүү жана каттоо жол-жоболору Конституциялык мыйзамдын талаптарына ылайык жүргүзүлгөнүн белгиледи. КМШ байкоочуларынын пикири боюнча, шайлоо өнөктүгүнө көп сандагы партиялардын жана талапкерлердин катышуусу шайлоочуларга добуш берүү күнү тандоого кеңири мүмкүнчүлүк берди.

Ошондой эле отчётто партиялар жана талапкерлер, шайлоо өнөктүгүнүн этаптары жана жүрүшү тууралуу зарыл бардык маалыматтарды алуу үчүн жарандарга мүмкүнчүлүк камсыздалгандыгы белгиленген. Жогорку Кеңештин депутаттарын шайлоону даярдоодо жана өткөрүүдө шайлоо мыйзамдарынын бузулушуна ыкчам чара көрүү жана жарандарды көрүлүп жаткан чаралар жөнүндө маалымдоо үчүн керектүү шарттар түзүлгөн, ал эми даттанууларды жана арыздарды кароо Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык жүзөгө ашырылды.

КМШ байкоочулары өз отчётторунда көп эмес сандагы бузууларды белгиледи, Миссиянын пикири боюнча, ал бузуулар шайлоонун натыйжаларына таасир эте алмак эмес. Отчётто Борбордук, округдук жана участкалык шайлоо комиссиялары шайлоо өнөктүгүн уюштуруучулук жогорку деңгээлде өткөрүүнү камсыздагандыгы айтылат.

Миссиянын тыянагы:

Шайлоо Конституцияга жана Конституциялык мыйзамга ылайык өткөрүлдү. Шайлоо альтернативалык негизде өттү, эркин, ачык-айкын болду, демократиялык шайлоолорду өткөрүүнүн жалпы таанылган принциптерине жана ченемдерине жооп берет.

Башка жаңылыктар

Бардык жаңылыктар
КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду
17-Ноя, 2026

КР БШКсы Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобу менен кызматташуу жөнүндө меморандумга кол койду

17-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясында БШКнын алдындагы Жарандык билим берүү жана шайлоо технологиялары борбору (ЖБШТБ) менен Rise Up Kyrgyzstan жаштар демилгелүү тобунун ортосунда кызматташуу жөнүндө меморандумга кол коюлду. Кызматташтык «Жаштардын тандоосу - келечек биздин колубузда» аттуу билим берүү демилгесин ишке ашырууга багытталган.Программа студенттердин жарандык жана шайлоо сабаттуулугун жогорулатууга, сынчыл ой жүгүртүүсүн жана медиасабаттуулугун өнүктүрүүгө багытталган. Ал 2026-жылдын 18-ноябрынан 18-декабрына чейин Бишкек шаарында өткөрүлүп, борбор калаадагы сегиз жогорку окуу жайынан 40 студентти камтыйт.Катышуучуларды шайлоо мыйзамдары, шайлоо укуктары жана добуш берүү жол-жоболору боюнча лекциялар, семинарлар жана практикалык сабактар, ошондой эле медиасабаттуулук жана жалган маалыматтарга каршы аракеттенүү боюнча тренингдер күтөт. Программанын жыйынтыгында университеттер аралык сынак өткөрүлүп, анда студенттерден түзүлгөн сегиз команда өз демилгелерин сунуштайт.Бул жаштар демилгесинин автору жана демилгечиси - Rise Up Kyrgyzstan тобу. Анын өкүлдөрү демилгенин концепциясын иштеп чыгып, иш-чаралардын календардык планын даярдап, кызматташуу сунушу менен КР БШКга кайрылышкан.Меморандумга БШКнын алдындагы ЖБШТБнын директору Анара Бейшембаева жана Rise Up Kyrgyzstan тобунун жетекчиси Нурмира Мурзакматова кол коюшту.«Жаштардын шайлоо процесси тууралуу билимин кеңейтүүгө болгон умтулуусун кубаттайбыз. Бул демилгенин өзгөчөлүгү - аны жаштардын өздөрү иштеп чыгышкан. Борбор зарыл болгон эксперттик жана усулдук колдоо көрсөтүүгө даяр», - деп белгиледи А. Бейшембаева.«Жаштар ишенимдүү маалымат алып, өздөрүнүн жарандык укуктары менен милдеттерин билип, коомдук турмушка аң-сезимдүү катышуусу биз үчүн маанилүү. Биздин демилгебиз колдоо тапканына кубанычтабыз», - деп баса белгиледи Н. Мурзакматова.2026-жылдын ноябрь айында Rise Up Kyrgyzstan тобу аталган демилгени Берлин шаарында өткөн Germany & Central Asia 2027 эл аралык форумунда да тааныштырган. Германиянын Copernicus Berlin уюму демилгеге кызыгуу билдирип, аны эл аралык аудиторияга чыгарууга сунуштаган.Тараптардын кызматташтыгы Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык, ыктыярдуулук, өз ара урматтоо, ачыктык жана саясий бейтараптуулук принциптеринин негизинде жүргүзүлөт. Демилге билим берүү мүнөзүнө ээ.
Кененирээк билүү >>
Кыргыз Республикасынын Президенти кызматына талапкерлерди көрсөтүү мөөнөтү аяктады
13-Ноя, 2026

Кыргыз Республикасынын Президенти кызматына талапкерлерди көрсөтүү мөөнөтү аяктады

Бүгүн, 13-ноябрда, Кыргыз Республикасынын Президенти кызматына талапкерлерди көрсөтүү үчүн белгиленген мөөнөт аяктады. Алдын ала жыйынтыктар боюнча, президенттик шайлоого катышууга 11 адам талапкерлигин койду.Учурда талапкерлерди колдоо максатында шайлоочулардын электрондук кол тамгаларын чогултуу уланууда. Бул этап 2026-жылдын 8-декабрына чейин созулат. Мыйзамдарга ылайык, каттоодон өтүү үчүн ар бир талапкер кеминде 30 миң шайлоочунун кол тамгасын чогултууга тийиш.Каттоодон өтүү үчүн зарыл болгон документтерди кабыл алуу 2026-жылдын 13-декабрына чейин уланат. Талапкерлер жана алардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрү жетишпеген документтерди белгиленген тартипте тапшыра алышат.Кыргыз Республикасынын Президенттигине талапкерлерди каттоо 2026-жылдын 23-декабрына чейин жүргүзүлөт.Эскерте кетсек, Кыргыз Республикасынын Президентин шайлоо 2027-жылдын 27-январына белгиленген. 
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады
12-Ноя, 2026

КР БШКсы Президенттин кызмат ордуна талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады

Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы бүгүн, 12-ноябрдагы жыйынында Кыргыз Республикасынын Президентинин кызмат ордуна талапкерлер Адылов Бакытбек Адыловичтин жана Сооронкулова Клара Сыргакбековнанын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүн каттады.Адылов Бакытбек Адыловичтин шайлоо маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү - Исматуллаев Эркин Эргашходжаевич.Сооронкулова Клара Сыргакбековнанын шайлоо маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү - Джурабаева Гульнар Курашбековна, каржы маселелери боюнча ыйгарым укуктуу өкүлү - Суранова Перизаткан Юлдашалиевна.Талапкерлердин ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнө белгиленген үлгүдөгү каттоо күбөлүктөрү берилет.
Кененирээк билүү >>
КР БШКсы жергиликтүү кеңештердин бир катар депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотту
12-Ноя, 2026

КР БШКсы жергиликтүү кеңештердин бир катар депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотту

Бүгүн, 12-ноябрда Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы өз жыйынында Чүй, Базар-Коргон, Ала-Бука жана Нарын аймактык шайлоо комиссияларынын жергиликтүү кеңештеринин депутаттарынын ыйгарым укуктарын мөөнөтүнөн мурда токтотуу, катталган талапкерлерди депутаттыкка талапкерлердин тизмесинен чыгаруу жана бош калган мандаттарды кийинки талапкерлерге өткөрүп берүү жөнүндө чечимдерин бекитти.• Чүй районунун Бурана айылдык кеңешинин депутаты Сейдекматова Айнура Орозобековнанын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Отунчиева Нурбюбю Абдрахмановнага өткөрүлүп берилди;   • Базар-Коргон шаардык кеңешинин депутаттары Мамануров Хасанбай Мамажанович, Юсупов Зайнобидин Абдумухтарович жана Масиров Тилек Алибаевичтин (“Жаңы Кыргызстан” депутаттык фракциясынан) ыйгарым укуктары берген арыздарынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандаттар шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкерлер Абдуллаев Ахмаджан Закиржанович, Собиржонов Бунёдбек Сотболдиевич жана  Шеркулов Исламбек Батырбековичке (“Жаңы Кыргызстан” саясий партиясынан) өткөрүлүп берилди;• Ала-Бука районунун Ала-Бука айылдык кеңешинин депутаты Кулбаева Зулайка Эшматовнанын ыйгарым укуктары берген арызынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандат шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкер Ботобекова Гулина Рысбековнага өткөрүлүп берилди;   •Нарын районунун Миң-Булак айылдык кеңешинин депутаттары Мукамбетов Ишенбек Кадыракунович жана Муратбек уулу Жээнбектин ыйгарым укуктары берген арыздарынын негизинде мөөнөтүнөн мурда токтотулуп, бош калган мандаттар шайлоочулардын добуштарынын көбүн алып шайланган кийинки талапкерлер Ыманакунов Атабек Турдакуновичке жана Талантбек уулу Арсенге өткөрүлүп берилди.
Кененирээк билүү >>