2019-жылдын 15-мартында Бишкекте Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү боюнча Жумушчу топтун демилгеси менен ЕККУнун Программалык офисинин, БУУнун Өнүктүрүү Программасынын колдоосу алдында “Саясий партиялар: ишин укуктук камсыздоонун жана өнүгүү практикасынын эл аралык тажрыйбасы” деген темада семинар өтүүдө.
Туруктуу өнүгүү боюнча Улуттук кеңеш 2018-жылдын 13-августунда жактырган Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү Стратегиясында саясий партиялар жөнүндө Кыргыз Республикасынын мыйзамын жаңы редакцияда иштеп чыгуу жана кабыл алуу боюнча чаралар каралган.
Иш-чаранын максаты – чет өлкөлөрдөгү партиялык мыйзамдар жана партиялык практиканын тажрыйбасы менен тааныштыруу, Кыргыз Республикасында саясий партиялардын ишин укуктук камсыздоонун негизги параметрлери боюнча пикир алмашуу, анын ичинде партиялык түзүм жана курулуш, шайлоого байланыштуу партиялык чечимдерди кабыл алуу тартиби, партияларды каржылоонун, үгүт жүргүзүүнүн айкындуулугу ж.б. маселелер бар.
Саясий партиялардын ишмердиги боюнча эл аралык практика тууралуу маалымат берүү үчүн семинарга ЕККУнун Демократиялык институттар жана адам укуктары боюнча бюросунун эксперттери Марчин Валецки, Гиа Нодиа жана Александр Кынев чакырылган.
Эл аралык эксперттер төмөнкү өңүттөр боюнча сессия өткөрүшөт:
- саясий партиялардын жана партиялык тутумдардын типологиясы. Парламенттик типтеги партиялардын түзүмү жана уюмдашуусу. Саясий партиялардын ишин жөнгө салуунун эл аралык стандарттары;
- жарандардын кызыкчылыктарын билдирген институт катары саясий партиялардын ишинин айкындуулугу. Талапкерлерди көрсөтүү, талапкерлердин тизмелерин түзүү, добуш берүү ж.б. маселелер боюнча чечимдерди кабыл алуунун тартиби;
- саясий партиялардын ишин каржылоонун укуктук негиздери. Каржылоо булактары, отчёттуулук, шайлоочуларды кабарландыруу, шайлоо фондуларын түзүүнүн жана чыгымдоонун айкындуулугу. Үгүт иши.
Семинардын жүрүшүндө эксперт Э. Мамбеталиева Кыргыз Республикасындагы саясий партиялар боюнча учурдагы кырдаал тууралуу кыскача баяндады. Эксперт Ж. Абдыкадырова партиялар жөнүндө мыйзамга өзгөртүүлөр боюнча мыйзамдар жана сунушталып жаткан демилгелер, ошондой эле, 2018-2020-жылдарга Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү Стратегиясында каралган чаралар тууралуу обзор жасайт.
Саясий партиялар жөнүндө жаңы мыйзамды иштеп чыгуунун максаты төмөнкүлөр:
- парламенттик типтеги партияларды өнүктүрүү үчүн укуктук шарттарды түзүү;
- саясий партиялардын ишинин айкындуулугун камсыздоо: талапкерлерди көрсөтүүнүн, талапкерлердин тизмелерин түзүүнүн айкын тартибин белгилөө;
- саясий партиялардын каржылык отчётторду, өз иши тууралуу отчётторду жарыялоосу тууралуу талаптарды белгилөө;
- шайлоо өнөктүгүнүн мезгилинде каржылоонун айкындуулугун камсыздоо боюнча талаптарды белгилөө.
Семинарга төмөнкүлөр катышууда: КР Президентинин Аппаратынын Жетекчиси – Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү боюнча Жумушчу топтун жетекчиси Д. Эсеналиев, Кыргыз Республикасынын шайлоо жөнүндө мыйзамдарын өркүндөтүү боюнча Жумушчу топтун мүчөлөрү, саясий партиялардын, жарандык коомдун өкүлдөрү жана көз карандысыз эксперттер.
Семинардын катышуучулары проблемаларды аныктоо жана аларды чечүүнүн жолдорун изилдөө үчүн төмөнкү багыттар боюнча чакан топторго бөлүндү: саясий партиялардын ишинин айкындуулугу жана саясий партияларды каржылоо.
Маалымат үчүн: Учурда Кыргыз Республикасында 1999-жылы кабыл алынган “Саясий партиялар жөнүндө” мыйзам колдонулууда. Топтолгон тажрыйбаны жана эл аралык укук колдонуу практикасын эске алып, 2003-жылдан тартып, мезгил-мезгили менен “Саясий партиялар жөнүндө” мыйзамды өркүндөтүү демилгеленип келүүдө. Ар түрдүү себептерге байланыштуу ал демилгелер кабыл алынбай, “Саясий партиялар жөнүндө” мыйзам боюнча иштер улантылууда.
КР БШК аппаратынын маалымат бөлүмү
