Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө шайлоочуларга маалымдоо жана маалыматтарды таратуу жөнүндө ЖОБО

Кыргыз Республикасынын Шайлоо

жана референдум өткөрүү боюнча

борбордук комиссиясынын

2016-жылдын20-октябрындагы

№ 159 токтому менен бекитилген

 

 

Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө шайлоочуларга маалымдоо жана маалыматтарды таратуу жөнүндө

ЖОБО

 

1. Жалпы жоболор

2. Шайлоочуларга жана шайлоонун башка катышуучуларын маалымдоого карата жалпы талаптар.

3. Мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, шайлоо комиссияларынын жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын, интернет-басылмалардын шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө шайлоочуларга жана шайлоонун башка катышуучуларына маалымдоо боюнча иши.

 

1. Жалпы жоболор

 

            1.1. Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө шайлоочуларга маалымдоо жана маалыматтарды таратуу жөнүндө ушул

Жобо  (мындан ары – Жобо) шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшүндө шайлоочуларга жана шайлоонун башка катышуучуларына маалымдоонун, жарандардын маалыматтарды алууга жана таратууга укуктарынын кепилдиктеринин, ошондой эле жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону даярдоо жана өткөрүү мезгилинде шайлоочуларга маалымдоого мамлекеттик органдардын, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, жалпыга маалымдоо каражаттарынын, интернет-басылмалардын жана шайлоо комиссияларынын катышуусунун тартибин жана шарттарын регламенттейт.

 

1.2. Шайлоону даярдоодо жана өткөрүүдө эл аралык шайлоо стандарттарына жана Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына толук ылайыктуулукта демократиялык башталыштарды чыңдоо, шайлоо тутумуна жана шайлоо институтуна карата коомдук ишенимди жогорулатуу, шайлоочулардын жана шайлоонун башка катышуучуларынын маалыматтык кепилдиктерин камсыз кылуу, шайлоочулардын өз эркин аң-сезимдүү.билдирүүсүн жана шайлоонун айкындуулугун камсыз кылуу ушул Жобонун максаты болуп саналат.

1.3. Ушул Жобо Кыргыз Республикасынын Конституциясынын, Кыргыз Республикасынын“Жергиликтүү кеңештеринин депутаттарын шайлоо жөнүндө” Мыйзамынын (мындан ары – Мыйзам), “Кыргыз Республикасынын шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча шайлоо комиссиялары жөнүндө”, “Журналисттин кесиптик ишин коргоо жөнүндө”, “Массалык маалымат каражаттары жөнүндө”, “Маалыматка жетүүнүн кепилдиктери жана эркиндиги жөнүндө”, “Тынч чогулуштар жөнүндө” Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын, башка мыйзамдардын жана укук-ченемдик актылардын, Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясынын (мындан ары – Борбордук шайлоо комиссия) токтомдорунун жана чечимдеринин талаптарына ылайык иштелип чыкты.

 

1.4. Ушул Жободо төмөнкү терминдер пайдаланылат:

 

мамлекеттик органдарКыргыз Республикасынын Конституциясына, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына, Кыргыз Республикасынын Президентинин жарлыктарына ылайык туруктуу негизде түзүлгөн, мамлекеттик бийликтин функцияларын жүзөгө ашырууга, ошондой эле аткаруу үчүн милдеттүү чечимдерди кабыл алууга жана алардын ишке ашырылышын камсыз кылууга ыйгарым укуктуу, толук республикалык бюджеттен финансылануучу уюмдар, ошондой эле борбордук мамлекеттик органдын функцияларын же функцияларынын бөлүгүн жүзөгө ашыруучу кандай гана болбосун аймактык бөлүм же түзүмдүк бирдик;

шайлоо комиссиялары - Кыргыз Республикасында шайлоону даярдоону жана өткөрүүнү камсыз кылуучу органдар:

-Кыргыз Республикасынын Шайлоо жана референдум өткөрүү боюнча борбордук комиссиясы;

-аймактык шайлоо комиссиялары;

-участкалык шайлоо комиссиялары.

чектелген жеткиликтүүлүктөгү маалыматмыйзамга ылайык мамлекеттик сырга кирген маалыматтар, ошондой эле купуя маалыматтар;

жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарыжергиликтүү маанидеги иштерди чечүү үчүн жергиликтүү коомдоштук тарабынан түзүлүүчү өкүлчүлүктүү, аткаруучу органдар, ошондой эле жергиликтүү өз алдынча башкаруу органынын функцияларын же функцияларынын бөлүгүн жүзөгө ашыруучу кандай гана болбосун аймактык бөлүм же түзүмдүк бирдик; 

саясий партия калктын белгилүү бир бөлүгүнүн саясий эркин жүзөгө ашырууга көмөк берүүчү жалпы саясий максаттары жана милдеттери бар жана мамлекеттик иштерди башкарууга, өздөрүнүн өкүлдөрү аркылуу катышкан, Кыргыз Республикасынын жарандарынын ыктыярдуу бирикмеси;

шайлоо алдындагы үгүт – Кыргыз Республикасынын жарандарынын, талапкерлердин, шайлоо өнөктүгүнүн мезгилинде маалыматтарды даярдоо жана таратуу боюнча талапкерлердин, саясий партиялардын ыйгарым укуктуу өкүлдөрүнүн жана ишенимдүү адамдарынын шайлоочуларды тигил же бул талапкерлер, талапкерлердин тизмелери үчүн же аларга каршы добуш берүүгө түрткөн, же түртүү максаты бар же иштери;

жеке жактарКыргыз Республикасынын жарандары;

юридикалык жактарменчигинде, чарба жүргүзүүсүндө же ыкчам башкаруусунда өзгөчөлөнгөн мүлкү бар жана өз милдеттенмелери боюнча бул мүлктөргө жооп берген, өзүнүн атынан сатып алууга жана мүлктүк жана жеке мүлктүк укуктарын жана милдеттерин жүзөгө ашырууга жана сотто доогер жана жоопкер боло алган уюм.

талапкер – өзүн өзү көрсөтүү жолу менен жана/же саясий партия тарабынан жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлердин тизмесинде көрсөтүлгөн жергиликтүү кеңештин депутаттыгына талапкер.  

 

2. Шайлоочуларды жана шайлоонун башка катышуучуларына маалымдоого карата жалпы талаптар

                2.1. Шайлоочуларга маалымдоо – шайлоо компаниясынын мезгилинде шайлоочулардын шайлоого катышуусуна, жарандардын өз эркин аң-сезимдүү билдирүүсүнө жана шайлоонун айкындуулугуна түртүүгө көмөктөшүүчү материалдарды даярдоо жана таратуу боюнча иш.

            2.2. Шайлоочуларга маалымдоону мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, шайлоо комиссиялары, жалпыга маалымдоо каражаттары, интернет-басылмалар, юридикалык жана жеке жактар жүзөгө ашырат.

            2.3. Мамлекеттик бийлик органдары, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, шайлоо комиссиялары жарандарга маалымдоонун өз убагында болушуна жана тактыгына жоопкерчилик тартышат.

            2.4. Шайлоочуларга маалымдоого мыйзамдарда белгиленген чектерде гана жол берилет жана шайлоо алдындагы үгүттүн элементтерин жана белгилерин камтыбоого тийиш.

          2.5. Жалпыга маалымдоо каражаттарында жайгаштырылуучу же башка ыкма менен таратылуучу маалыматтык материалдардын мазмуну теңчиликти бузбоого, талапкерлерди, саясий партияларды басмырлоого (укуктарын кемсинтүүгө) жол бербөөгө тийиш.Шайлоочуларга маалымдоодо маалыматтык материалдардын мазмуунунда кандай гана болбосун талапкерге, саясий партияга артыкчылык берилбеши керек.

            2.6. Талапкерлердин, саясий партиялардын штабдары жайгашылган имараттарда жана жайларда саясий партиялардын аталыштарын (толук, кыскартылган же аббревиатураларын), эмблемаларын, логотиптерин, төш белгилерин, желегин, девиздерин жана/же башка атрибуттарын (символикаларын) жайгаштыруу шайлоо алдындагы үгүт болуп саналбайт.

            2.7. Шайлоого байланыштуу коомдук пикирди сурамжылоонун натыйжаларын жарыялоо (чагылдыруу) шайлоочуларды кабарландыруунун бир түрү болуп саналат. Шайлоого байланыштуу коомдук пикирди сурамжылоонун натыйжаларын жарыялоодо (чагылдырууда) шайлоочуларды маалымдоо субъекттери төмөнкүлөрдү көрсөтүүгө милдеттүү:

- сурамжылоону жүргүзгөн уюмду же жеке жакты;

-сурамжылоо жүргүзүү убагын;

- сурамжылангандардын санын (иргелген);

- маалыматты чогултуу усулун;

- сурамжылоо жүргүзүлгөн регионду;

- суроонун так баяндалышын;

- мүмкүн болуучу кемчиликтерге статистикалык баа берүүнү;

- сурамжылоону жүргүзүүнү табыштаган жакты (жактарды);

- жарыялоого акы төлөгөн жакты (жактарды) көрсөтүүгө.

                2.8. Добуш берүү күнүнө чейинки акыркы 5 күндө, ошондой эле добуш берүү күнү коомдук пикирди сурамжылоонун натыйжаларын, шайлоонун натыйжаларынын божомолдорун, шайлоого байланышкан башка изилдөөлөрдү жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыялоого (чагылдырууга), анын ичинде аларды жалпы пайдалануудагы маалыматтык-телекомминикациялык түйүндөргө (“Интернет” түйүнүн кошо алганда) жайгаштырууга  жол берилбейт.

            2.9. Ушул Жобонун талаптарын сактабоо маалыматтык материалдарды үгүттөөчүлүк деп таанууга жана Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарында каралган жоопкерчиликке алып келет.

3. Мамлекеттик органдардын, өз алдынчабашкаруу органдарынын, шайлоо комиссияларынын, жалпыга маалымдоо каражаттарынын жана интернет-басылмалардын шайлоону даярдоонун жана өткөрүүнүн жүрүшү жөнүндө шайлоочуларга, шайлоонун башка катышуучуларына маалымат берүү боюнча иши

 

3.1. Мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынчабашкаруу органдары, жалпыга маалымдоо каражаттары жана интернет-басылмалар мыйзамдарга ылайык жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону уюштуруунун жана өткөрүүнүн жүрүшү жөнүндө шайлоочуларга, шайлоонун башка катышуучуларына маалымдайт.

Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын, шайлоо комиссияларынын өз компетенциясынын чегинде кабыл алган жана шайлоону дайындоо, даярдоо жана өткөрүү, жарандардын шайлоо укуктарын камсыз кылуу жана коргоо менен байланышкан чечимдери сөзсүз түрдө расмий жарыяланууга жатат же мыйзамдарда каралган тартипте жана мөөнөттө башка жолдор аркылуу жалпыга жеткирилет.

Жарандардын шайлоо укуктарын, эркиндигин жана милдеттерин козгогон укуктук актылар жана чечимдер, эгерде алар жалпыга расмий жарыяланбаса колдонулбашы мүмкүн.

3.2. Мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өзалдынча башкаруу органдарынын маалыматтарды берүүлөрүнүн негизги ыкмалары төмөнкүлөр:

1) тийиштүү материалдарды жарыялоо жана таратуу;

2) жеке жана юридикалык жактарга алардын суроо талаптарынын негизинде маалыматтарды берүү;

3)мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын иши жөнүндө маалыматтарды элге жарыялоо;

4) мамлекеттик органдардын жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарынын ачык жыйналыштарына тикелей жеткиликтүүлүктү камсыз кылуу.

Мамлекеттик органдар жана жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары өз иши жөнүндө калкты кабарлар кылуу үчүн Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында тыюу салынбаган башка ар кандай ыкмаларды да колдонууга укуктуу.

Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматы жана Борбордук шайлоо комиссиясы тааныштыруу жана көрсөтүлгөн маалыматтарды тиешелүү тактоо, тизмелердеги каталарды жана так эместиктерди аныктоо үчүн шайлоочунун туруктуу же болбосо иш жүзүндө жашаган жери, туулган жылы жөнүндө маалыматсыз шайлоочулардын тизмелерин расмий сайттарга жайгаштырат.

3.3. Шайлоо комиссиясынын маалымат берүүдөн баш тартуусуна жогору турган шайлоо комиссиясына же Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык сот тартибинде даттанууга болот.

Жалпыга маалымдоо каражаттары жана интернет-басылмалар шайлоочуларга маалымдоону аракеттеги мыйзамдарга жана Борбордук шайлоо комиссиясынын ушул Жобосуна ылайык жүзөгө ашырат жана жарандарга берилген маалыматтын тактыгы үчүн жоопкерчилик тартышат. 

Маалымдоонун негизи болуп Кыргыз Республикасынын шайлоо мыйзамдарын, аларды шайлоодо колдонуудагы өзгөчөлүктөрүн түшүндүрүү, шайлоо процессинин катышуучуларына шайлоо процессин жүзөгө ашыруунун мөөнөтү жана тартибин маалымдоо, шайлоочулардын добуш берүүгө келиши туурасындагы маалыматты, ошондой эле добуш берүүнүн жыйынтыгы жана шайлоонун натыйжалары туурасындагы маалыматтарды жарыялоо болуп саналат.  

Шайлоочуларга жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу талапкерлер, саясий партиялар, шайлоону даярдоо жана өткөрүүнүн жүрүшү, зарыл болгон шайлоо аракеттеринин мөөнөтү жана тартиби, шайлоо мыйзамдары туурасында маалымдоо милдети шайлоо комиссияларына жүктөлгөн.

Шайлоо комиссиялары жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу жана башка ыкма менен жарандарга добуш берүүнүн убактысы жана орду туурасында, шайлоо участогундагы добуш берүүнүн жыйынтыгы, тиешелүү аймактагы добуш берүүнүн жыйынтыгы туурасында маалымдайт, шайлоого катышкан шайлоочулардын тизмеси, шайлоонун жыйынтыгы туурасындагы жалпы маалымат жана башка маалыматтар мыйзам тарабынан аныкталган мөөнөттө жалпыга маалымдоо каражаттарында жарыяланат.

3.4. Жалпыга маалымдоо каражаттары жана интернет-басылмалар калкка шайлоо, талапкерлердин тизмесинин көрсөтүлүшү, алардын шайлоо алдындагы программасы (платформасы), шайлоо кампаниясынын жүрүшү, добуш берүүнүн жыйынтыгы жана шайлоонун натыйжасы  жөнүндө маалымдоого, ошондой эле өз ишин конституциянын, мыйзамдардын, мамлекеттин эл аралык милдеттенмелеринин алкагында жүзөгө ашырууга чакырылган. Маалымдоодо жалпыга маалымдоо каражаттары, интернет-басылмалар мыйзам талабына жооп берген материалдарды таратууга жана ошондой эле:

- калыс жана так болууга;

- жарандардын, талапкерлердин тең укуктуулук принцибин бузбоого, талапкерлерди, саясий партияларды дискриминациялоого жол бербөөгө (укуктарын кемсинтүүгө) тийиш.

Жалпыга маалымдоо каражаттары, интернет-басылмалар аркылуу тараган материалдардын мазмуунунда кандай гана болбосун аталапкерге, саясий партияга артыкчылык берилүүгө тийиш эмес.

Чет мамлекеттин жалпыга маалымдоо каражаттарын жана интернет-басылмаларын жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоону өткөрүүдө үгүттөө ишине катыштыруу максатында пайдаланууга жол берилбейт.

3.5. Шайлоочуларга, шайлоонун башка катышуучуларына маалымдоо шайлоонун бардык стадияларында жүзөгө ашырылат жана жарандардын шайлоо укуктарын камсыздоонун кепилдиги болуп саналат. Мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары жана шайлоо комиссиялары шайлоочуларга жана шайлоонун башка катышуучуларына жалпыга маалымдоо каражаттарында бардык шайлоо аракеттери, аларды жүзөгө ашыруунун мөөнөттөрү туурасында шайлоо дайындалган күндөн тартып шайлоо жыйынтыгы расмий турдө жарыяланганга чейин маалымдайт.

 Жалпыга маалымдоо каражаттарында шайлоону дайындоо, шайлоочулардын тизмесин түзүү жана актуалдаштыруу тартиби, талапкерлерди, саясий партияларды көрсөтүү жана каттоо тартиби, шайлоо алдындагы үгүттөөнү жүргүзүү тартиби, шайлоону жана талапкерлердин, саясий партиялардын шайлоо компаниясын финансылоо, добуш берүүнүн мөөнөтү жана тартиби, добуштарды саноо, шайлоонун жыйынтыгын жана натыйжаларын аныктоо туурасындагы материалдар жарыяланат.

3.6. Борбордук шайлоо комиссиясы:

- шайлоочуларга жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун жүрүшү, шайлоо мыйзамдары жана шайлоо комиссияларынын иши туурасында маалымдайт;

- төмөн турган шайлоо комиссияларын координациялайт жана шайлоочуларга жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун жүрүшүтуурасында маалымдоо маселелеринде көмөк көрсөтөт. 

Аймактык шайлоо комиссиялары шайлоочуларга жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун жүрүшү,шайлоо мыйзамдары жана шайлоо комиссияларынын Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан аныкталган көлөмдө жана мазмуунда маалымдайт.

Тиешелүү аймактык шайлоо комиссиясы жергиликтүү кеңештердин депутаттыгына талапкерлердин тизмесин каттагандан кийин 5 календардык күндөн кечиктирбестен, саясий партиялардын аталыштарын, ошондой эле саясий партиядан талапкерлердин тизмесине киргизилген талапкерлердин, өзүн өзү көрсөткөн талапкерлердин фамилиясын, атын, атасынын атын, туулган жылын, ээлеген кызмат ордун (ишинин түрүн) көрсөтүү менен талапкерлердин тизмесин каттоо жөнүндө билдирүүнү басма сөздө жарыялайт. 

Аймактык шайлоо комиссиялары аймактык ЖМКлар менен келишимдин негизинде шайлоочуларга жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун жүрүшү туурасында маалымдайт.

3.7. Добуш берүүнүн убактысы жана орду туурасында шайлоочуларга участкалык шайлоо комиссиялары добуш берүү күнүнө чейин 10 календардык күндөн кечиктирбей жалпыга маалымдоо каражаттары аркылуу же башка ыкмалар менен маалымдоого милдеттүү.

            3.8. Ар бир шайлоо участкасы боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары ошондой эле шайлоого катышкан шайлоочулардын саны Борбордук шайлоо комиссиясына келип түшүүсүнө жараша Борбордук шайлоо комиссиясынын расмий сайтына токтоосуз жайгаштырылат.

Тиешелүү аймактагы добуш берүүнү жыйынтыктары аймактык шайлоо комиссиялары тарабынан аныкталат жана шайлоонун жыйынтыктары тууралуу протоколдун чоңойтулган формасы жалпы элдин таанышуусу үчүн аймактык шайлоо комиссиясы тарабынан белгилеген жерге илинет..

Тиешелүү аймактагы жергиликтүү кеңештердин депутаттарын шайлоонун натыйжалары тиешелүү аймактык шайлоо комиссиялары тарабынан аныкталат жана шайлоонун натыйжалары тууралуу протоколдун чоңойтулган формасы жалпы элдин таанышуусу үчүн аймактык шайлоо комиссиясы тарабынан белгилеген жерге илинет.

Жергиликтүү кеңештердин депутаттарын кайра шайлоо өткөрүү жөнүндө билдирүү тиешелүү чечим кабыл алынгандан кийин 3 календардык күндөн кечиктирбестен жалпыга маалымдоо каражаттарына жарыяланат.

3.9. Аймагында шайлоо комиссиясынын иш аракети жайылтылган ар бир шайлоо участогу боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары, шайлоонун натыйжалары шайлоо округу боюнча Борбордук шайлоо комиссиясынын жана түздөн-түз төмөн турган шайлоо комиссияларынын протоколунда камтылган маалыматтардын көлөмүндө, алардын талабы боюнча шайлоочуларга, саясий партиялардын өкүлдөрүнө, байкоочуларга, эл аралык байкоочуларга, жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрүнө таанышуу үчүн берилет.

Ар бир шайлоо участкасы боюнча добуш берүүнүн жыйынтыктары Борбордук шайлоо комиссиясына келип түшүүсүнө жараша Борбордук шайлоо комиссиясынын расмий сайтына токтоосуз жайгаштырылат. Борбордук шайлоо комиссиясы шайлоонун натыйжалары туурасындагы жалпы маалыматтарды шайлоонун жыйынтыгы чыгарылгандан кийин бир сутканын ичинде жалпыга маалымдоо каражаттарына жиберет.

3.10. Шайлоонун натыйжаларын, ошондой эле талапкерлердин тизмелеринин ар бири алган шайлоочулардын саны жөнүндө маалыматтарды; алардын негизинде аныкталган түздөн-түз төмөн турган шайлоо комиссияларынын добуш берүүнүн жыйынтыктары жөнүндө протоколдорунда камтылган маалыматтарды кошуп алганда, талапкердин бардык тизмелерине каршы берилген добуштардын натыйжаларын расмий жарыялоо, шайлоонун натыйжалары аныкталган күндөн тартып 10 календардык күн ичинде Борбордук шайлоо комиссиясы тарабынан жүзөгө ашырылат.